Adhyaya 117

Verse 1

कुंजल उवाच । नहुषः प्रियया सार्द्धं तया चैव सरंभया । ऐंद्रेणापि स दिव्येन स्यंदनेन वरेण च

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਹੁਸ਼ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ—ਉਸੇ ਸਰੰਭਾ ਸਮੇਤ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ੍ਯੰਦਨ (ਰਥ) ਵਿੱਚ ਗਿਆ।

Verse 2

नागाह्वयं पुरं प्राप्तः सर्वशोभासमन्वितम् । दिव्यैर्मंगलकैर्युक्तं भवनैरुपशोभितम्

ਉਹ ਨਾਗਾਹ੍ਵਯ ਨਾਮਕ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਗਲ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ।

Verse 3

हेमतोरणसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नानावादित्रनादैश्च बंदिचारणशोभितम्

ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਧੁਜਾਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਅਨੇਕ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਅਤੇ ਭਾਟਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਰਮਣੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 4

देवरूपोपमैः पुण्यैः पुरुषैः समलंकृतम् । नारीभिर्दिव्यरूपाभिर्गजाश्वैः स्यंदनैस्तथा

ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਸਨ; ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 5

नानामंगलशब्दैश्च वेदध्वनिसमाकुलम् । गीतवादित्रशब्दैश्च वीणावेणुस्वनैस्ततः

ਉਹ ਅਨੇਕ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਦ ਪਾਠ ਦੇ ਧਵਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਵੇਣੂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਧਵਨਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 6

सर्वशोभासमाकीर्णं विवेश स पुरोत्तमम् । वेदमंगलघोषैश्च ब्राह्मणैश्चैव पूजितः

ਉਹ ਸਰਵ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵੇਦ-ਮੰਗਲ ਘੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਹੋਈ।

Verse 7

ददृशे पितरं वीरो मातरं च सुपुण्यकाम् । हर्षेण महताविष्टः पितुः पादौ ननाम सः

ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੁੰਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 8

अशोकसुंदरी सा तु तयोः पादौ पुनः पुनः । ननाम भक्त्या भावेन उभयोः सा वरानना

ਤਦ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ—ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ—ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਤੇ ਅੰਤਰਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 9

रंभा च सा ननामाथ प्रीतिं चैवाप्यदर्शयत् । नमस्कृत्वा समाभाष्य स्वगुरुं नृपनंदनः

ਫਿਰ ਰੰਭਾ ਨੇ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬਾਤ ਕੀਤੀ।

Verse 10

अनामयं च पप्रच्छ मातरं पितरं प्रति । एवमुक्तो महाभागः सानंदपुलकोद्गमः

ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਲਈ। ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਉਠਿਆ।

Verse 11

आयुरुवाच । अद्यैव व्याधयो नष्टा दुःखशोकावुभौ गतौ । भवतो दर्शनात्पुत्र सुतुष्ट्या हृष्यते जगत्

ਆਯੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ ਹੀ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੋਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 12

कृतकृत्योस्मि संजातस्त्वयि जाते महौजसि । स्ववंशोद्धरणं कृत्वा अहमेव समुद्धृतः

ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਉੱਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 13

इंदुमत्युवाच । पर्वणि प्राप्य इंदोस्तु तेजो दृष्ट्वा महोदधिः । वृद्धिं याति महाभाग तथाहं तव दर्शनात्

ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੱਖ ਦੇ ਦਿਨ ਮਹਾਸਾਗਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਭਰਦਾ ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਓ ਮਹਾਭਾਗ, ਤਿਹਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।

Verse 14

वर्द्धितास्मि सुहृष्टास्मि आनंदेन समाकुला । दर्शनात्ते महाप्राज्ञ धन्या जातास्मि मानद

ਮੈਂ ਵਧ ਗਈ ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।

Verse 15

एवं संभाष्य तं पुत्रमालिंग्य तनयोत्तमम् । शिरश्चाघ्राय तस्यापि वत्सं धेनुर्यथा स्वकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਤਨਏ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ ਵੀ—ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੀ ਹੈ।

Verse 16

अभिनंद्य सुतं प्राप्तं नहुषं देवरूपिणम् । आशीर्भिश्चार्चयद्देवी पुण्या इंदुमती तदा

ਫਿਰ ਪੁੰਨਵਾਨ ਦੇਵੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 17

सूत उवाच । अथासौ मातरं पुण्यां देवीमिंदुमतीं सुतः । कथयामास वृत्तांतं यथाहरणमात्मनः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਪੁੰਨਵਾਨ ਮਾਤਾ, ਦੇਵੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕਥਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 18

स्वभार्यायास्तथोत्पत्तिं प्राप्तिं चैव महायशाः । हुंडेनापि यथा युद्धं हुंडस्यापि निपातनम्

ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ! ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਹੁਣਡਾ ਨਾਲ ਜੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹੁਣਡਾ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 19

समासेन समस्तं तदाख्यातं स्वयमेव हि । मातापित्रोर्यथा वृत्तं तयोरानंददायकम्

ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ—ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ—ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਬਣਿਆ।

Verse 20

मातापितरावाकर्ण्य पुत्रस्य विक्रमोद्यमम् । हर्षेण महताविष्टौ संजातौ पूर्णमानसौ

ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 21

नहुषो धनुरादाय इंद्रस्य स्यंदनेन वै । जिगाय पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपत्तनाम्

ਨਹੂਸ਼ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ-ਦਵੀਪਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਵੈਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 22

पित्रे समर्पयामास वसुपूर्णां वसुंधराम् । पितरं हर्षयन्नित्यं दानधर्मैः सुकर्मभिः

ਉਸ ਨੇ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਤੇ ਸੁਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 23

पितरं याजयामास राजसूयादिभिस्तदा । महायज्ञैश्च दानैश्च व्रतैर्नियमसंयमैः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਸੂਯ ਆਦਿ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਮਹਾਯੱਗਾਂ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ, ਵਰਤਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 24

सुदानैर्यशसा पुण्यैर्यज्ञैः पुण्यमहोदयैः । सुसंपूर्णौ कृतौ तौ तु पितरौ चायुसूनुना

ਉਦਾਰ ਦਾਨਾਂ, ਸੁਯਸ਼, ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਫਲਦਾਇਕ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਆਯੁਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 25

अथ देवाः समागत्य नागाह्वयं पुरोत्तमम् । अभ्यषिंचन्महात्मानं नहुषं वीरमर्दनम्

ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾਗਾਹ੍ਵਯ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ, ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਹਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।

Verse 26

मुनिभिश्च सुसिद्धैश्च आयुना तेन भूभुजा । अभिषिंच्य स्वराज्ये तं समेतं शिवकन्यया

ਉਸ ਭੂਪ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ (ਪਤਨੀ) ਸਮੇਤ, ਆਯੁ ਨੇ ਅਤੇ ਸਿਧ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਆਯੁ-ਅਵਧੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 27

भार्यायुक्तः स्वकायेन आयु राजा महायशाः । दिवं जगाम धर्मात्मा देवैः सिद्धैः सुपूजितः

ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 28

ऐंद्रं पदं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतः पुनः । हरलोकं जगामाथ मुनिभिर्देवपूजितः

ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 29

स्वकर्मभिर्महाराजः पुत्रस्यापि सुतेजसा । हरेर्लोकं गतः पुण्यैर्निवसत्येष भूपतिः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵੀ—ਇਹ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 30

पुरुषैः पुण्यकर्माख्यैरीदृशं पुण्यमुत्तमम् । जनितव्यं महाभाग किमन्यैः शोककारकैः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਸਾ ਉੱਤਮ ਪੁੰਨ ਹੀ ਉਪਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਜੋ ਕੇਵਲ ਸ਼ੋਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ?

Verse 31

यथा जातः स धर्मात्मा नहुषः पितृतारकः । कुलस्य धर्त्ता सर्वस्य नहुषो ज्ञानपंडितः

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਨਹੁਸ਼ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ—ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਦਾ ਧਾਰਕ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪੰਡਿਤ ਮুনি ਸੀ।

Verse 32

एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं तस्य भूपतेः । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद पुत्र कपिंजल

ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਬੋਲ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿੰਜਲ।

Verse 33

एवंविधं पुण्यमयं पवित्रं चरित्रमेतद्यशसा समेतम् । आयोः सुतस्यापि शृणोति मर्त्यो भोगान्स भुक्त्वैति पदं मुरारेः

ਜੋ ਮਰਤਭਾਵ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਿਕ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਰਾਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 117

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ੍ਯ, ਚ੍ਯਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਇੱਕ ਸੌ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।