Adhyaya 114
Nahusha’s Challenge to Hunda and the Mustering of Battle
ਕੁੰਜਲ ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੂੰਡਾ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦੂਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੁਣ ਕੇ ਦੈਤ-ਪਤੀ ਹੂੰਡਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਦੂਤ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਾਏ ਕਿ ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਘੁਦਾਨਵ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੂੰਡਾ ਤੋਂ ਨਿਡਰਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਨਹੁਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਆਯੁਰਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਕਥਾ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੂੰਡਾ ਵੱਲੋਂ ਅਪਹਰਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੂੰਡਾ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਨਿਯਤ ਦਿਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਤ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਧਮਕੀ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੂੰਡਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਇਸ ‘ਬਿਮਾਰੀ’ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਿਟਾਉਣਾ ਹੈ; ਉਹ ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ-ਸਮ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗੱਜ ਨਾਲ ਤੇ ਭਯੰਕਰ ਨਾਦ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे हुंडस्य परिचारकाः । नहुषस्यापि संवादं रंभया तु यथाश्रुतम्
ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਹੁੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਇਆ।
Verse 2
आचचक्षुश्च दैत्येंद्रं हुंडं सर्वं सुभाषितम् । तमाकर्ण्य स चुक्रोध दूतं वाक्यमथाब्रवीत्
ਦੂਤ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹੁੰਢਾ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਚੱਜੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 3
गच्छ वीर ममादेशाज्जानीहि पुरुषं हि तम् । संभाषते तया सार्द्धं पुरुषः शिवकन्यया
“ਜਾ, ਹੇ ਵੀਰ! ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਜਾਣ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰਖ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਸੰਭਾਸ਼ਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।”
Verse 4
स्वामिनिर्देशमाकर्ण्य जगाम लघुदानवः । विविक्ते नहुषं वीरमिदं वचनमब्रवीत्
ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦਾਨਵ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵੀਰ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
Verse 5
रथेन साश्वसूतेन दिव्येन परितिष्ठति । धनुषा दिव्यबाणैस्तु सभायां हि भयंकरः
ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੈ। ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
Verse 6
कस्य केन तु कार्येण प्रेषितः केन वैभवान् । अनया रंभया तेऽद्य अन्यया शिवकन्यया
ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਭੇਜਿਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੁਰਖ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ—ਇਸ ਰੰਭਾ ਨੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ ਨੇ—ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ?
Verse 7
किमुक्तं तत्स्फुटं सर्वं कथयस्व ममाग्रतः । हुंडस्य देवमर्दस्य न बिभेति भवान्कथम्
ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ। ਅਤੇ ਤੂੰ ਦੇਵ-ਮਰਦਕ ਹੁੰਡਾ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ?
Verse 8
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यदि जीवितुमिच्छसि । सत्वरं गच्छ मा तिष्ठ दुःसहो दानवाधिपः
ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਤੁਰੰਤ ਚਲਾ ਜਾ—ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ; ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਅਸਹਿਣ ਹੈ।
Verse 9
नहुष उवाच । योऽसावायुर्बली राजा सप्तद्वीपाधिपः प्रभुः । तस्य मां तनयं विद्धि सर्वदैत्यविनाशनम्
ਨਹੂਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਆਯੁਰਬਲੀ ਹੈ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਰਤਾਜ—ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 10
नहुषं नाम विख्यातं देवब्राह्मणपूजकम् । हुंडेनापहृतं बाल्ये स्वामिना तव दानव
ਨਹੂਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਖ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ-ਪੂਜਕ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਡਾ ਨੇ—ਹੇ ਦਾਨਵ, ਤੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ।
Verse 11
सेयं कन्या शिवस्यापि दैत्येनापहृता पुरा । घोरं तपश्चरत्येषा हुंडस्यापि वधाय च
ਇਹੀ ਕੁਆਰੀ—ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭੀ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੈਤ ਨੇ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਡਾ ਦੇ ਵਧ ਲਈ।
Verse 12
योहमादौ हृतो बालस्त्वया यः सूतिकागृहात् । दास्या अपि करे दत्तः सूदस्यापि दुरात्मना
ਮੈਂ ਉਹੀ ਬਾਲਕ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਤਿਕਾ-ਗ੍ਰਿਹ ਤੋਂ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਸੋਈਏ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
Verse 13
वधार्थं श्रूयतां पाप सोहमद्य समागतः । अस्यापि हुंडदैत्यस्य दुष्टस्य पापकर्मणः
ਸੁਣ, ਹੇ ਪਾਪੀ! ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਇਸ ਹੁੰਡ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਇਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਾਪਮਈ ਹਨ।
Verse 14
अन्यांश्च दानवान्घोरान्नयिष्ये यमसादनम् । मामेवं विद्धि पापिष्ठ एवं कथय दानवम्
ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਸਦਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਜਾਣ, ਹੇ ਅਤਿ ਪਾਪੀ; ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇ।
Verse 15
एवमाकर्ण्य तत्सर्वं नहुषस्य महात्मनः । गत्वा हुंडं स दुष्टात्मा आचचक्षेऽस्य भाषितम्
ਇਉਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਬਚਨ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁੰਡ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
Verse 16
निशम्य तन्मुखात्तूर्णं चुक्रोध दितिजेश्वरः । कस्मात्सूदेन पापेन तया दास्या न घातितः
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਤੁਰੰਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ: “ਉਹ ਪਾਪੀ ਸੂਦ ਉਸ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਿਆ?”
Verse 17
सोयं वृद्धिं समायातो मया व्याधिरुपेक्षितः । अथैनं घातयिष्यामि अनया शिवकन्यया
ਇਹ ਰੋਗ, ਜੋ ਮੈਂ ਅਣਡਿੱਠਾ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਕਨਿਆ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 18
आयोः पुत्रं खलं युद्धे बाणैरेभिः शिलाशितैः । एवं सचिंतयित्वा तु सारथिं वाक्यमब्रवीत्
“ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰ-ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਯੁ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਉਂ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
Verse 19
स्यंदनं योजयस्व त्वं तुरगैः साधुभिः शिवैः । सेनाध्यक्षं समाहूय इत्युवाच समातुरः
“ਰਥ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤ ਦੇ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ,”—ਇਉਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
Verse 20
सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ; ਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਾਰਬੱਧ ਕਰ। ਘੁੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ—ਝੰਡਿਆਂ, ਛਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚੌਰੀਆਂ ਸਮੇਤ।
Verse 21
चतुरंगबलं मेऽद्य योजयस्व हि सत्वरम् । एवमाकर्ण्य तत्तस्य हुंडस्यापि ततो लघुः
“ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੁੰਡਾ ਵੀ ਤਦੋਂ ਹੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
Verse 22
सेनाध्यक्षो महाप्राज्ञः सर्वं चक्रे यथाविधि । चतुरंगेन तेनासौ बलेन महता वृतः
ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਤੁਰੰਗ ਬਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
Verse 23
जगाम नहुषं वीरं चापबाणधरं रणे । इंद्रस्य स्यंदने युक्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम्
ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਨਹੁਸ਼ ਕੋਲ ਗਿਆ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ—ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ।
Verse 24
उद्यंतं समरे वीरं दुरापं देवदानवैः । पश्यंति गगने देवा विमानस्था महौजसः
ਦੇਵ—ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਜੈ ਹੈ।
Verse 25
तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः
ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 26
खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना
ਤਲਵਾਰਾਂ, ਪਾਸਿਆਂ, ਮਹਾ-ਸ਼ੂਲਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੁਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨਹੁਸ਼ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 27
संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान्
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜੇ। ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਯੁ ਦਾ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
Verse 28
इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਸਮਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਡੋਰੀ ਤੋਂ ਗੂੰਜਦਾਰ ਝੰਕਾਰ ਉਠੀ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੀ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਫਟਕਾਰ ਵਰਗੀ ਸੀ।
Verse 29
नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਕੀਤਾ ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਸੀ। ਉਸ ਵੱਡੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਕੰਬ ਉਠੇ।
Verse 30
कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे
ਮਹਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਸਾਦ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਸ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
Verse 114
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ੍ਯ, ਚ੍ਯਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਉਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।