Adhyaya 109

Verse 1

कुंजल उवाच । प्रणिपत्य प्रसाद्यैव वशिष्ठं तपतां वरम् । आमंत्र्य निर्जगामाथ बाणपाणिर्धनुर्धरः

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਧਨੁਧਾਰੀ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ—ਵਿਦਾ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 2

एणस्य मांसं सुविपाच्यभोजितं बालस्तया रक्षित एव बुद्ध्या । आयोः सुपुत्रः सगुणः सुरूपो देवोपमो देवगुणैश्च युक्तः

ਹਿਰਣ ਦਾ ਮਾਸ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਯੁ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ—ਗੁਣਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 3

तेनैव मांसेन सुसंस्कृतेन मृष्टेन पक्वेन रसानुगेन । तमेव दैत्यं परिभाष्य सूदो दुष्टं सुहर्षेण व्यभोजयत्तदा

ਫਿਰ ਉਸੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—ਸਾਫ਼, ਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਸਾਲੇਦਾਰ—ਰਸੋਈਏ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰੋਸ ਦਿੱਤਾ।

Verse 4

बुभुजे दानवो मांसं रसस्वादुसमन्वितम् । हर्षेणापि समाविष्टो जगामाशोकसुंदरीम्

ਦਾਨਵ ਨੇ ਸੁਆਦਲੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਾਸ ਖਾਧਾ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਫਿਰ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 5

तामुवाच ततस्तूर्णं कामोपहतचेतनः । आयुपुत्रो मया भद्रे भक्षितः पतिरेव ते

ਤਦੋਂ ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਸੀ।”

Verse 6

मामेव भज चार्वंगि भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । किं करिष्यसि तेन त्वं मानुषेण गतायुषा

“ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰ; ਮਨ-ਭਾਉਂਦੇ ਭੋਗ ਭੋਗ। ਉਸ ਨਾਸਵੰਤ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ?”

Verse 7

प्रत्युवाच समाकर्ण्य शिवकन्या तपस्विनी । भर्ता मे दैवतैर्दत्तो अजरो दोषवर्जितः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਧੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਅਜਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼।”

Verse 8

तस्य मृत्युर्न वै दृष्टो देवैरपि महात्मभिः । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं दानवो दुष्टचेष्टितः

“ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਦਾਨਵ (ਇਉਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ)।

Verse 9

तामुवाच विशालाक्षीं प्रहस्यैव पुनः पुनः । अद्यैव भक्षितं मांसमायुपुत्रस्य सुंदरि

ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 10

जातमात्रस्य बालस्य नहुषस्य दुरात्मनः । एवमाकर्ण्य सा वाक्यं कोपं चक्रे सुदारुणम्

ਨਹੁਸ਼ਾ—ਜੋ ਹਾਲੇ ਜਨਮਿਆ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਰਾਤਮਾ—ਬਾਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੀ।

Verse 11

प्रोवाच सत्यसंस्था सा तपसा भाविता पुनः । तप एव मया तप्तं मनसा नियमेन वै । आयुसुतश्चिरायुश्च सत्येनैव भविष्यति

ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਵਰੀ ਹੋਈ ਫਿਰ ਬੋਲੀ: “ਮੈਂ ਮਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਤਪ ਹੀ ਤਪਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁਸੁਤ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 12

इतो गच्छ दुराचार यदि जीवितुमिच्छसि । अन्यथा त्वामहं शप्स्ये पुनरेव न संशयः

ਜੇ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਹੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਇਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 13

एवमाकर्णितं तस्याः सूदेन नृपतिं प्रति । परित्यज्य महाराज एतामन्यां समाश्रय

ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਤ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ—ਅਰਥਾਤ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।”

Verse 14

सूदेन प्रेषितो दैत्यः स हुंडः पापचेतनः । निर्जगाम त्वरायुक्तः स स्वां भार्यां प्रियां प्रति

ਸੂਤ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੈਤ ਹੁੰਡਾ—ਪਾਪੀ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ—ਤੁਰੰਤ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯ ਭਾਰਿਆ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।

Verse 15

चेष्टितं नैव जानाति दास्या सूदेन यत्कृतम् । तस्यै निवेदितं सर्वं प्रियायै वृत्तमेव च

ਉਹ ਦਾਸੀ ਰਾਹੀਂ ਸੂਤ ਨੇ ਜੋ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ—ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ—ਨਿਵੇਦਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 16

सूत उवाच । अशोकसुंदरी सा च महता तपसा किल । दुःखशोकेन संतप्ता कृशीभूता तपस्विनी

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

Verse 17

चिंतयंती प्रियं कांतं तं ध्यायति पुनः पुनः । किं न कुर्वंति वै दैत्या उपायैर्विविधैरपि

ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਂਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੈਤਿਆ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪਾਯਾਂ ਨਾਲ ਵੀ?

Verse 18

उपायज्ञाः सदा बुद्ध्या उद्यमेनापि सर्वदा । वर्तंते दनुजश्रेष्ठा नानाभावैश्च सर्वदा

ਉਪਾਯਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਦਾ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਉਦਮ ਨਾਲ, ਦਨੁਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਿਤ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 19

मायोपायेन योगेन हृताहं पापिना पुरा । तथा स घातितः पुत्र आयोश्चैव भविष्यति

ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪੀ ਨੇ ਮਾਇਆ-ਉਪਾਯ ਦੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਵੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗੀ।

Verse 20

यं दृष्ट्वा दैवयोगेन भवितारमनामयम् । उद्यमेनापि पश्येत किं वा नश्यति वा न वा

ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੈਵੀ ਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਜਾਣੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਮਯ ਰਹੇਗਾ, ਤਦ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖੇ—ਕੀ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?

Verse 21

किं वा स उद्यमः श्रेष्ठः किं वा तत्कर्मजं फलम् । भाविभावः कथं नश्येत्ततो वेदः प्रतिष्ठति

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉੱਦਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਟਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸੀ ਉੱਤੇ ਵੇਦ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਟਿਕੀ ਹੈ।

Verse 22

विशेषो भावितो देवैः स कथं चान्यथा भवेत् । एवमेवं महाभागा चिंतयंती पुनः पुनः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਨਿਯਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨਾਰੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 23

किन्नरो विद्वरो नाम बृहद्वंशोमहातनुः । सनाभ्योर्धनरः कायः पक्षाभ्यां हि विवर्जितः

ਵਿਦ੍ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿੰਨਰ ਸੀ, ਚੌੜੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਹ-ਬਲ ਵਾਲਾ। ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।

Verse 24

द्विभुजो वंशहस्तस्तु हारकंकणशोभितः । दिव्यगंधानुलिप्तांगो भार्यया सह चागतः

ਉਹ ਦੋ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲਾਠੀ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਹਾਰ ਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ। ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਰਿਆ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 25

तामुवाच निरानंदां स सुतां शंकरस्यहि । किमर्थं चिंतसे देवि विद्वरं विद्धि चागतम्

ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਨੰਦ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।”

Verse 26

किन्नरं विष्णुभक्तं मां प्रेषितं देवसत्तमैः । दुःखमेवं न कर्तव्यं भवत्या नहुषं प्रति

“ਮੈਂ ਕਿੰਨਰ ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੁ-ਭਗਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਨਹੁਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।”

Verse 27

हुंडेन पापचारेण वधार्थं तस्य धीमतः । कृतमेवाखिलं कर्म हृतश्चायुसुतः शुभे

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਪਾਪਾਚਾਰੀ ਹੁੰਡਾ ਨੇ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਸਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।”

Verse 28

स तु वै रक्षितो देवैरुपायैर्विविधैरपि । हुंड एवं विजानाति आयुपुत्रो हृतो मया

“ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕ ਉਪਾਅਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹੁੰਡਾ ਨੇ ਇਉਂ ਸਮਝਿਆ: ‘ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।’”

Verse 29

भक्षितस्तु विशालाक्षि इति जानाति वै शुभे । भवतां श्रावयित्वा हि गतोसौ दानवोऽधमः

“ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਸ਼ੁਭੇ, ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।’ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਾ ਕੇ ਉਹ ਨੀਚ ਦਾਨਵ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 30

स्वेनकर्मविपाकेन पुण्यस्यापि महायशाः । पूर्वजन्मार्जितेनैव तव भर्त्ता स जीवति

ਹੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੀਏ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਾਕ ਨਾਲ—ਪੁੰਨ ਦੇ ਵੀ—ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਪੁੰਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੀ ਉਹ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

Verse 31

पुण्यस्यापि बलेनैव येषामायुर्विनिर्मितम् । स्वर्जितस्य महाभागे नाशमिच्छंति घातकाः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਘਾਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 32

दुष्टात्मानो महापापाः परतेजोविदूषकाः । तेषां यशोविनाशार्थं प्रपंचंति दिने दिने

ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਪਾਪੀ, ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਮਲਿਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਸ਼-ਨਾਸੀ ਲਈ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਕੂਟ-ਚਾਲਾਂ ਰਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 33

नानाविधैरुपायैस्ते विषशस्त्रादिभिस्ततः । हंतुमिच्छंति तं पुण्यं पुण्यकर्माभिरक्षितम्

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਉਪਾਅਾਂ ਨਾਲ—ਵਿਸ਼, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਉਸ ਧਰਮੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 34

पापिनश्चैव हुंडाद्या मोहनस्तंभनादिभिः । पीडयंति महापापा नानाभेदैर्बलाविलैः

ਪਾਪੀ ਲੋਕ—ਹੁੰਡ ਆਦਿ—ਉਹ ਮਹਾਪਾਪੀ, ਮੋਹਨ, ਸਤੰਭਨ ਆਦਿ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ, ਬਲ ਅਤੇ ਛਲ ਦੇ ਨਾਨਾ ਭੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ (ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ) ਪੀੜਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

सुकृतस्य प्रयोगेण पूर्वजन्मार्जितेन हि । पुण्यस्यापि महाभागे पुण्यवंतं सुरक्षितम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ! ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਪੁੰਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਉਸੇ ਪੁੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

वैफल्यं यांति तेषां वै उपायाः पापिनां शुभे । यंत्रतंत्राणि मंत्राश्च शस्त्राग्निविषबंधनाः

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਉਪਾਅ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਯੰਤਰ-ਤੰਤਰ, ਮੰਤ੍ਰ, ਜਾਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ।

Verse 37

रक्षयंति महात्मानं देवपुण्यैः सुरक्षितम् । कर्तारो भस्मतां यांति स वै तिष्ठति पुण्यभाक्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸੁਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ; ਕਰਤੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁੰਨਭਾਗੀ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

आयुपुत्रस्य वीरस्य रक्षका देवताः शुभे । पुण्यस्य संचयं सर्वे तपसां निधिमेव तु

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਆਯੁ ਦੇ ਉਸ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਹਨ; ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਹੀ ਸੰਚਯ ਹੈ।

Verse 39

तस्माच्च रक्षितो वीरो नहुषो बलिनां वरः । सत्येन तपसा तेन पुण्यैश्च संयमैर्दमैः

ਇਸ ਲਈ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਨਹੁਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਸਤ੍ਯ, ਤਪਸਿਆ, ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਸੰਯਮ ਤੇ ਦਮ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾ।

Verse 40

मा कृथा दारुणं दुःखं मुंच शोकमकारणम् । स हि जीवति धर्मात्मा मात्रा पित्रा विना वने

ਇੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਅੱਗੇ ਨਾ ਢਹਿ; ਬੇਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਛੱਡ ਦੇ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 41

तपोवनेव सत्येकस्तपस्वि परिपालितः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धनुर्वेदस्य पारगः

ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯੇਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ ਸੀ।

Verse 42

यथा शशी विराजेत स्वकलाभिः स्वतेजसा । तथा विराजते सोऽपि स्वकलाभिः सुमध्यमे

ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਗੁਣ-ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਕਮਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀਏ।

Verse 43

विद्याभिस्तु महापुण्यैस्तपोभिर्यशसा तथा । राजते परवीरघ्नो रिपुहा सुरवल्लभः

ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਵਿਦਿਆ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ।

Verse 44

हुंडं निहत्य दैत्येंद्रं त्वामेवं हि प्रलप्स्यते । त्वया सार्द्धं स्त्रिया चैव पृथिव्यामेकभूपतिः

ਹੁੰਡ ਨਾਮ ਦੇ ਦੈਤ-ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹੇਗਾ: ‘ਤੇਰੇ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਇਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਵੀ—ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਭੂਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।’

Verse 45

भविष्यति महायोगी यथा स्वर्गे तु वासवः । त्वं तस्मात्प्राप्स्यसे भद्रे सुपुत्रं वासवोपमम्

ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਸਵ-ਸਮਾਨ ਸੁਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 46

ययातिं नामधर्मज्ञं प्रजापालनतत्परम् । तथा कन्याशतं चापि रूपौदार्यगुणान्वितम्

ਯਯਾਤਿ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਾਲਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ। ਅਤੇ ਸੌ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 47

यासां पुण्यैर्महाराज इंद्रलोकं प्रयास्यति । इंद्रत्वं भोक्ष्यते देवि नहुषः पुण्यविक्रमः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਨਹੁਸ਼—ਪੁੰਨ-ਵਿਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬਲ—ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਇੰਦਰਤਾ ਦਾ ਹੀ ਭੋਗ ਕਰੇਗਾ।

Verse 48

ययातिर्नाम धर्मात्मा आत्मजस्ते भविष्यति । प्रजापालो महाराजः सर्वजीवदयापरः

ਯਯਾਤਿ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰਾ ਜਨਮੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 49

तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यंति महौजसः । बलवीर्यसमोपेता धनुर्वेदस्य पारगाः

ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਪੰਨ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 50

प्रथमश्च तुरुर्नाम पुरुर्नाम द्वितीयकः । उरुर्नाम तृतीयश्च चतुर्थो वीर्यवान्यदुः

ਪਹਿਲਾ ਤੁਰੂ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਦੂਜਾ ਪੁਰੂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਤੀਜਾ ਉਰੂ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਆਖਦੇ ਸਨ—ਯਦੂ ਸੀ।

Verse 51

एवं पुत्रा महावीर्यास्तेजस्विनो महाबलाः । भविष्यंति महात्मानः सर्वतेजः समन्विताः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰਯੁਕਤ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੋਣਗੇ; ਮਹਾਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣਗੇ।

Verse 52

यदोश्चैव सुता वीराः सिंहतुल्यपराक्रमाः । तेषां नामानि भद्रं ते गदतः शृणु सांप्रतम्

ਯਦੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਸਨ, ਸਿੰਹ ਸਮਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 53

भोजश्च भीमकश्चापि अंधकः कुञ्जरस्तथा । वृष्णिर्नाम सुधर्मात्मा सत्याधारो भविष्यति

ਭੋਜ ਅਤੇ ਭੀਮਕ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਕੁੰਜਰ ਵੀ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਠੇਗਾ—ਸੁਧਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਆਧਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।

Verse 54

षष्ठस्तु श्रुतसेनश्च श्रुताधारस्तु सप्तमः । कालदंष्ट्रो महावीर्यः समरे कालजिद्बली

ਛੇਵਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਾਧਾਰ। ਕਾਲਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਮਹਾਵੀਰਯੁਕਤ ਸੀ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ, ਕਾਲ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ/ਸਮਾਂ) ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।

Verse 55

यदोः पुत्रा महावीर्या यादवाख्या वरानने । तेषां तु पुत्राः पौत्रास्ते भविष्यंति सहस्रशः

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ ਨਾਰੀ, ਯਦੂ ਦੇ ਮਹਾਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ‘ਯਾਦਵ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ।

Verse 56

एवं नहुषवंशो वै तव देवि भविष्यति । दुःखमेवं परित्यज्य सुखेनानुप्रवर्तय

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੁੱਖ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ।

Verse 57

समेष्यति महाप्राज्ञस्तव भर्ता शुभानने । निहत्य दानवं हुंडं त्वामेवं परिणेष्यति

ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ—ਅਤਿ ਬੁੱਧਿਮਾਨ—ਆਵੇਗਾ। ਦੈਤ ਹੁੰਡ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਏਗਾ।

Verse 58

दुःखजातानि सोष्णानि नेत्राभ्यां हि पतंति च । अश्रूणि चेंदुमत्याश्च संमार्जयति मानदः

ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਗਰਮ ਅੰਸੂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿ ਪਏ; ਅਤੇ ਮਾਨਦ ਨੇ ਇੰਦੁਮਤੀ ਦੇ ਅੰਸੂ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਪੂੰਝ ਦਿੱਤੇ।

Verse 59

आयोश्च दुःखमुद्धृत्य स्वकुलं तारयिष्यति । सुखिनं पितरं कृत्वा प्रजापालो भविष्यति

ਉਹ ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਕ ਬਣੇਗਾ।

Verse 60

एतत्ते सर्वमाख्यातं देवानां कथनं शुभे । दुःखं शोकं परित्यज्य सुखेन परिवर्त्तय

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਵਰਤਾਂਤ। ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੁਖ ਵੱਲ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਾ।

Verse 61

अशोकसुंदर्युवाच । कदा ह्येष्यति मे भर्त्ता विहितो दैवतैर्यदि । सत्यं वद स्वधर्मज्ञ मम सौख्यं विवर्द्धय

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਤੀ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਭਰਤਾ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ? ਹੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸੱਚ ਬੋਲ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸੁਖ ਵਧਾ।”

Verse 62

विद्वर उवाच । अचिराद्द्रक्ष्यसि भर्तारं त्वमेवं शृणु सुंदरि । एवमुक्त्वा जगामाथ गंधर्वो विबुधालयम्

ਵਿਦ੍ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗੀ; ਇਉਂ ਸੁਣ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗੰਧਰਵ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 63

अशोकसुंदरी सा च तपस्तेपे हि तत्र वै । कामं क्रोधं परित्यज्य लोभं चापि शिवात्मजा

ਅਤੇ ਉਹ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਨੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 109

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने नवाधिकशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨ ਉਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ੍ਯ, ਚ੍ਯਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ਾ ਆਖਿਆਨ ਅੰਦਰ—ਇੱਕ ਸੌ ਨੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।