Adhyaya 108
Bhumi KhandaAdhyaya 10836 Verses

Adhyaya 108

The Nahusha Episode: Aśokasundarī’s Austerity and Huṇḍa’s Doom

ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਨਹੁਸ਼ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਾ ਆਯੂ ਅਤੇ ਇੰਦੂਮਤੀ ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਧੀ, ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਾਨਵ ਹੁੰਡ ਨੇ ਕਾਮਨਾ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰੇਗਾ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਹੁੰਡ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । ब्रह्मपुत्रो महातेजा वशिष्ठस्तपतां वरः । नहुषं तं समाहूय इदं वचनमब्रवीत्

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।

Verse 2

वनं गच्छ स्वशीघ्रेण वन्यमानय पुष्कलम् । समाकर्ण्य मुनेर्वाक्यं नहुषो वनमाययौ

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਤੁਰੰਤ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਦਾਂ ਲਿਆ।” ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਹੁਸ਼ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 3

तत्र किंचित्सुवृत्तांतं शुश्राव नहुषो बलः । अयमेष स धर्मात्मा नहुषो नाम वीर्यवान्

ਉੱਥੇ ਬਲ ਨੇ ਕੁਝ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ: “ਇਹੀ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ—ਨਹੁਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ—ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੈ।”

Verse 4

आयोः पुत्रो महाप्राज्ञो बाल्यान्मात्रा वियोजितः । अस्यैवातिवियोगेन आयुभार्या प्ररोदिति

ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਇਸ ਅਤਿ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਆਯੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋ ਪਈ।

Verse 5

अशोकसुंदरी तेपे तपः परमदुष्करम् । कदा पश्यति सा देवी पुत्रमिंदुमती शुभा

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼ੁਭਾ ਦੇਵੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਕਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗੀ?

Verse 6

नाहुषं नाम धर्मज्ञं हृतं पूर्वं तु दानवैः । तपस्तेपे निरालंबा शिवस्य तनया वरा

ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਨਾਹੁਸ਼ ਨਾਮਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰੀ ਨਿਰਾਲੰਬਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ।

Verse 7

अशोकसुंदरी बाला आयुपुत्रस्य कारणात् । अनेनापि कदा सा हि संगता तु भविष्यति

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਮਾਰੀ—ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ—ਕਦੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ?

Verse 8

एवं सांसारिकं वाक्यं दिवि चारणभाषितम् । शुश्राव स हि धर्मात्मा नहुषो विभ्रमान्वितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਕਹੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਨਾਹੁਸ਼ ਨੇ—ਭ੍ਰਮ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ—ਸੁਣ ਲਏ।

Verse 9

स गत्वा वन्यमादाय वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । वन्यं निवेद्य धर्मात्मा वशिष्ठाय महात्मने

ਉਹ ਜੰਗਲ ਦਾ ਭੋਜਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਨ-ਉਪਜ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

Verse 10

बद्धांजलिपुटोभूत्वा भक्त्या नमितकंधरः । तमुवाच महाप्राज्ञं वशिष्ठं तपतां वरम्

ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ—ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 11

भगवञ्छ्रूयतां वाक्यमपूर्वं चारणेरितम् । एष वै नहुषो नाम्ना आयुपुत्रो वियोजितः

ਹੇ ਭਗਵਨ, ਚਾਰਣ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰੇ ਇਹ ਅਪੂਰਵ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਆਯੁ-ਪੁੱਤਰ ਨਾਹੁਸ਼ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 12

मात्रा सह सुदुःखैस्तु इंदुमत्या हि दानवैः । शिवस्य तनया बाला तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ਮਾਤਾ ਇੰਦੁਮਤੀ ਸਮੇਤ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਪੀੜ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਘੋਰ ਵਿਹਲਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ—ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਬਾਲਿਕਾ ਧੀ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।

Verse 13

निमित्तमस्य धीरस्य नहुषस्येति वै गुरो । एवमाभाषितं तैस्तु तत्सर्वं हि मया श्रुतम्

ਹੇ ਗੁਰੂਦੇਵ, ਇਹ ਧੀਰ ਨਾਹੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਣ ਹੀ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 14

कोसावायुः स धर्मात्मा कासा त्विंदुमती शुभा । अशोकसुंदरी कासा नहुषेति क उच्यते

“ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਾਯੁ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਇੰਦੁਮਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਤੇ ਨਾਹੁਸ਼ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?”

Verse 15

एतन्मे संशयं जातं तद्भवांश्छेत्तुमर्हति । अन्यः कोपि महाप्राज्ञः कुत्रासौ नहुषेति च

ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ—ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਹੁਸ਼ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

Verse 16

तत्सर्वं तात मे ब्रूहि कारणांतरमेव हि । वशिष्ठ उवाच । आयु राजा स धर्मात्मा सप्तद्वीपाधिपो बली

“ਹੇ ਤਾਤ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ—ਅਸਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ।” ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ।”

Verse 17

भार्या इंदुमती तस्य सत्यरूपा यशस्विनी । तस्यामुत्पादितः पुत्रो भवान्वै गुणमंदिरम्

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਸੀ—ਸੱਚ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਤੂੰ ਹੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈਂ।

Verse 18

आयुना राजराजेन सोमवंशस्य भूषणम् । हरस्य कन्या सुश्रोणी गुणरूपैरलंकृता

ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਨੇ—ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ—ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ।

Verse 19

अशोकसुंदरी नाम्ना सुभगा चारुहासिनी । तस्य हेतोस्तपस्तेपे निरालंबा तपोवने

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਸੀ—ਸੁਭਾਗੀ, ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਵਾਲੀ। ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਹ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਾਲੰਬ ਹੋ ਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 20

तस्या भर्ता भवान्सृष्टो धात्रा योगेन निश्चितः । गंगायास्तीरमाश्रित्य ध्यानयोग समाश्रिता

ਧਾਤਾ ਨੇ ਯੋਗ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

Verse 21

हुंडश्च दानवेंद्रो यो दृष्ट्वा चैकाकिनीं सतीम् । तपसा प्रज्वलंतीं च सुभगां कमलेक्षणाम्

ਤਦੋਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੁੰਡਾ, ਉਸ ਇਕੱਲੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ—

Verse 22

रूपौदार्यगुणोपेतां कामबाणैः प्रपीडितः । तां बभाषेऽन्तिकं गत्वा मम भार्या भवेति च

ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ।”

Verse 23

एवं सा तद्वचः श्रुत्वा तमुवाच तपस्विनी । मा हुंड साहसं कार्षीर्मा जल्पस्व पुनः पुनः

ਇਉਂ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ: “ਹੇ ਹੁੰਡਾ, ਧਿੱਗਾ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਬੋਲੀਂ।”

Verse 24

अप्राप्याहं त्वया वीर परभार्या विशेषतः । दैवेन मे पुरा सृष्ट आयुपुत्रो महाबलः

ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਹਾਂ। ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁਪੁਤ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 25

नहुषो नाम मेधावी भविष्यति न संशयः । देवदत्तो महातेजा अन्यथा त्वं करिष्यसि

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਹੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮੇਧਾਵੀ ਜਨਮੇਗਾ। ਦੇਵਦੱਤ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 26

ततः शाप्रं पदास्यामि येन भस्मी भविष्यसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं कामबाणैः प्रपीडितः

ਤਦ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਐਸਾ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 27

व्याजेनापि हृता तेन प्रणीता निजमंदिरे । ज्ञात्वा तया महाभाग शप्तोऽसौ दानवाधमः

ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਨੀਚ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 28

नहुषस्यैव हस्तेन तव मृत्युर्भविष्यति । अजाते त्वयि संजाता वदसे त्वं यथैव तत्

ਨਹੂਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਅਜੇ ਜੰਮਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਐਸਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਂ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 29

स त्वमायुसुतो वीर हृतो हुंडेन पापिना । सूदेन रक्षितो दास्या प्रेषितो मम चाश्रमम्

ਹੇ ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ, ਤੈਨੂੰ ਪਾਪੀ ਹੁੰਡਾ ਹਰਨ ਕਰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਸੂਦ (ਰਥਵਾਨ/ਸੇਵਕ) ਨੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

भवंतं वनमध्ये च दृष्ट्वा चारणकिन्नरैः । यत्तु वै श्रावितं वत्स मया ते कथितं पुनः

ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣਾਇਆ। ਅਤੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 31

जहि तं पापकर्तारं हुंडाख्यं दानवाधमम् । नेत्राभ्यां हि प्रमुंचंतीमश्रूणि परिमार्जय

ਉਸ ਪਾਪਕਰਤਾ—ਹੁੰਡਾ ਨਾਮੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਧਮ—ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦੇ; ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਅੰਸੂ ਪੋਂਝ ਲੈ।

Verse 32

इतो गत्वा प्रपश्य त्वं गंगातीरं महाबलम् । निपात्य दानवेंद्रं तं कारागृहात्समानय

ਇਥੋਂ ਜਾ ਕੇ ਤੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਗੰਗਾ-ਤੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਉਸ ਦਾਨਵ-ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਡਾਹ ਕੇ ਕੈਦਖਾਨੇ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।

Verse 33

अशोकसुंदरी याहि तस्या भर्ता भवस्व हि । एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रश्नस्यास्य हि कारणम्

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਕੋਲ ਜਾ; ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ—ਇਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।

Verse 34

आभाष्य नहुषं विप्रो विरराम महामतिः

ਨਹੂਸ਼ ਨਾਲ ਬੋਲ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਮਤਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 35

आकर्ण्य सर्वं मुनिना प्रयुक्तमाश्चर्यभूतं स हि चिंत्यमानः । तस्यांतमेकः परिकर्तुकाम आयोः सुतः कोपमथो चकार

ਮੁਨੀ ਦੇ ਕਹੇ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।

Verse 108

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्यानेऽष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਹੁਸ਼ਾ-ਆਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸੌ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।