Adhyaya 106

Verse 1

कुंजल उवाच । आयुभार्या महाभागा स्वर्भानोस्तनया सुतम् । अपश्यंती सुबालं तं देवोपममनौपमम्

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਯੁ ਦੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪਤਨੀ—ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ—ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੀ; ਉਹ ਨਿੱਕਾ ਬਾਲਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਅਨੁਪਮ ਸੀ।

Verse 2

हाहाकारं महत्कृत्वा रुरोद वरवर्णिनी । केन मे लक्षणोपेतो हृतो बालः सुलक्षणः

ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਰੋ ਪਈ: “ਮੇਰਾ ਸੁਲੱਖਣ ਬਾਲਕ—ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਕਿਸ ਨੇ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ?”

Verse 3

तपसा दानयज्ञैश्च नियमैर्दुष्करैः सुतः । संप्राप्तो हि मया वत्स कष्टैश्च दारुणैः पुनः

ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ-ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਨਿਯਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਵਾਰੰਵਾਰ ਕਠੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

Verse 4

दत्तात्रेयेण पुण्येन संतुष्टेन महात्मना । दत्तः पुत्रो हृतः केन रुरोद करुणान्विता

ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਗਿਆ; ਪਰ “ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਨੇ ਛੀਨ ਲਿਆ?”—ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਕਰੁਣਾ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ।

Verse 5

हा पुत्र वत्स मे तात हा बालगुणमंदिर । क्वासि केनापनीतोसि मम शब्दः प्रदीयताम्

ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਮੇਰੇ ਵਤਸ, ਮੇਰੇ ਤਾਤ! ਹਾਏ ਬਾਲ-ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇ।

Verse 6

सोमवंशस्य सर्वस्य भूषणोसि न संशयः । केन त्वमपनीतोसि मम प्राणैः समन्वितः

ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਮੂਹ ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਹੈਂ। ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ—ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?

Verse 7

राजसुलक्षणैर्दिव्यैः संपूर्णः कमलेक्षणः । केनाद्यापहृतो वत्सः किं करोमि क्व याम्यहम्

“ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਉਹ ਵਤਸ, ਰਾਜਸੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ, ਅੱਜ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਪਹਰਣ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?”

Verse 8

स्फुटं जानाम्यहं कर्म ह्यन्यजन्मनि यत्कृतम् । न्यासनाशः कृतः कस्य तस्मात्पुत्रो हृतो मम

ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਿਸ ਦਾ ਅਮਾਨਤ ਰੱਖਿਆ ਧਨ ਮੈਂ ਨਾਸ ਕੀਤਾ? ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਛਿਨ ਗਿਆ।

Verse 9

किं वा छलं कृतं कस्य पूर्वजन्मनि पापया । कर्मणस्तस्य वै दुःखमनुभुंजामि नान्यथा

ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਨੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਛਲ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਉਸੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।

Verse 10

रत्नापहारिणी जाता पुत्ररत्नं हृतं मम । तस्माद्दैवेन मे दिव्य अनौपम्य गुणाकरः

ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚੋਰਣੀ ਬਣ ਗਈ—ਮੇਰਾ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਛਿਨ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਗ੍ਯਵਸ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਅਤੁਲ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ (ਪ੍ਰਾਪਤ) ਹੈ।

Verse 11

किं वा वितर्कितो विप्रः कर्मणस्तस्य वै फलम् । प्राप्तं मया न संदेहः पुत्रशोकान्वितं भृशम्

ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਹੈ।

Verse 12

किं वा शिशुविरोधश्च कृतो जन्मांतरे मया । तस्य पापस्य भुंजामि कर्मणः फलमीदृशम्

ਜਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਉਸ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਦਾ ਐਸਾ ਹੀ ਫਲ ਮੈਂ ਹੁਣ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

Verse 13

याचमानस्य चैवाग्रे वैश्वदेवस्य कर्मणः । किं वापि नार्पितं चान्नं व्याहृतीभिर्हुतं द्विजैः

ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦੇ ਕਰਮ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਦਰ ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਯਾਚਕ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਅੰਨ ਅਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?

Verse 14

एवं सुदेवमानाच्च स्वर्भानोस्तनया तदा । इंदुमती महाभाग शोकेन करुणाकुला

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੂੰ ਸੁਦੇਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 15

पतिता मूर्च्छिता शोकाद्विह्वलत्वं गता सती । निःश्वासान्मुंचमाना सा वत्सहीना यथा हि गौः

ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਅਤਿ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਤੀ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਘੋਰ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ। ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਹਾਏ ਛੱਡਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੀ ਗਾਂ।

Verse 16

आयू राजा स शोकेन दुःखेन महतान्वितः । बालं श्रुत्वा हृतं तं तु धैर्यं तत्याज पार्थिवः

ਰਾਜਾ ਆਯੂ ਭਾਰੀ ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਬਾਲਕ ਦੇ ਹਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਪਾਰਥਿਵ ਨੇ ਧੀਰਜ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਠਹਿਰਾਵਟ ਖੋ ਬੈਠਾ।

Verse 17

तपसश्च फलं नास्ति नास्ति दानस्य वै फलम् । यस्मादेवं हृतः पुत्रस्तस्मान्नास्ति न संशयः

ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਦਾ ਭੀ ਨਿਸਚਿਤ ਫਲ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਨ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 18

दत्तात्रेयः प्रसादेन वरं मे दत्तवान्पुरा । अजेयं च जयोपेतं पुत्रं सर्वगुणान्वितम्

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ—ਅਜੇਯ, ਜਯ-ਸੰਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੁੱਤਰ।

Verse 19

तस्य वरप्रदानस्य कथं विघ्नो ह्यजायत । इति चिंतापरो राजा दुःखितः प्रारुदद्भृशम्

“ਉਸ ਵਰ-ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵਿਘਨ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?” ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੁਣ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 106

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने षडधिकशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਹੁਸ਼ਾ-ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ—ਇੱਕ ਸੌ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।