Adhyaya 104

Verse 1

कुंजल उवाच । गते तस्मिन्महाभागे दत्तात्रेये महामुनौ । आजगाम महाराज आयुश्च स्वपुरं प्रति

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਮਹਾਰਾਜ ਆਯੁ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਆਇਆ।

Verse 2

इंदुमत्या गृहं हृष्टः प्रविवेश श्रियान्वितम् । सर्वकामसमृद्धार्थमिंद्रस्य सदनोपमम्

ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇੰਦੁਮਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵਰਗਾ।

Verse 3

राज्यं चक्रे स मेधावी यथा स्वर्गे पुरंदरः । स्वर्भानुसुतया सार्द्धमिंदुमत्या द्विजोत्तम

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਇੰਦੁਮਤੀ—ਸ੍ਵਰਭਾਨੁ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ—ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਐਸਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

सा च इंदुमती राज्ञी गर्भमाप फलाशनात् । दत्तात्रेयस्य वचनाद्दिव्यतेजः समन्वितम्

ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਫਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ; ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਭ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 5

इंदुमत्या महाभाग स्वप्नं दृष्टमनुत्तमम् । रात्रौ दिवान्वितं तात बहुमंगलदायकम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੇ ਇਕ ਅਤੁੱਲ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ—ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ—ਜੋ ਅਨੇਕ ਮੰਗਲ ਲੱਛਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

गृहांतरे विशंतं च पुरुषं सूर्यसन्निभम् । मुक्तामालान्वितं विप्रं श्वेतवस्त्रेणशोभितम्

ਅਤੇ (ਉਸ ਨੇ) ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਇਕ ਪੁਰਖ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ—ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਇਕ ਵਿਪ੍ਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਫ਼ੈਦ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਮਕਦਾ।

Verse 7

श्वेतपुष्पकृतामाला तस्य कंठे विराजते । सर्वाभरणशोभांगो दिव्यगंधानुलेपनः

ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੈਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਅਭੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਦਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਅਨੁਲੇਪਿਤ ਹੈ।

Verse 8

चतुर्भुजः शंखपाणिर्गदाचक्रासिधारकः । छत्रेण ध्रियमाणेन चंद्रबिंबानुकारिणा

ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਗਦਾ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਖੜਗ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤ੍ਰ ਧਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰ-ਬਿੰਬ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

Verse 9

शोभमानो महातेजा दिव्याभरणभूषितः । हारकंकणकेयूर नूपुराभ्यां विराजितः

ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਹਾਰ, ਕੰਗਣ, ਕੇਯੂਰ ਅਤੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 10

चंद्रबिंबानुकाराभ्यां कुंडलाभ्यां विराजितः । एवंविधो महाप्राज्ञो नरः कश्चित्समागतः

ਚੰਦ੍ਰ-ਬਿੰਬ ਵਰਗੇ ਦੋ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 11

इंदुमतीं समाहूय स्नापिता पयसा तदा । शंखेन क्षीरपूर्णेन शशिवर्णेन भामिनी

ਤਦ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰ-ਵਰਣੀ ਭਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ; ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ੰਖ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸਫੈਦ ਸੀ।

Verse 12

रत्नकांचनबद्धेन संपूर्णेन पुनः पुनः । श्वेतं नागं सुरूपं च सहस्रशिरसं वरम्

ਫਿਰ ਮੁੜ ਮੁੜ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ—ਉਸ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ, ਸੁੰਦਰ, ਸਹਸ੍ਰ-ਸ਼ਿਰਸਾ ਉੱਤਮ ਨਾਗ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ।

Verse 13

महामणियुतं दीप्तं धामज्वालासमाकुलम् । क्षिप्तं तेन मुखप्रांते दत्तं मुक्ताफलं पुनः

ਵੱਡੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਧਾਮ ਦੀਆਂ ਜ੍ਵਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਖ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਕਤਾਫਲ (ਮੋਤੀ-ਫਲ) ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

Verse 14

कंठे तस्याः स देवेश इंदुमत्या महायशाः । पद्मं हस्ते ततो दत्वा स्वस्थानं प्रति जग्मिवान्

ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਯਸ਼ੀ, ਨੇ ਇੰਦੁਮਤੀ ਦੇ ਕੰਠ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰੱਖਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਧਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਧਾਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 15

एवंविधं महास्वप्नं तया दृष्टं सुतोत्तमम् । समाचष्ट महाभागा आयुं भूमिपतीश्वरम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ—ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰਵਭੌਮ ਅਯੁ—ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 16

समाकर्ण्य महाराजश्चिंतयामास वै पुनः । समाहूय गुरुं पश्चात्कथितं स्वप्नमुत्तमम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਫਿਰ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸੁਪਨਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।

Verse 17

शौनकं सुमहाभागं सर्वज्ञं ज्ञानिनां वरम् । राजोवाच । अद्य रात्रौ महाभाग मम पत्न्या द्विजोत्तम

ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੌਨਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬੋਲਾ: “ਅੱਜ ਰਾਤ, ਮਹਾਭਾਗ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ…।”

Verse 18

विप्रो गेहं विशन्दृष्टः किमिदं स्वप्नकारणम् । शौनक उवाच । वरो दत्तस्तु ते पूर्वं दत्तात्रेयेण धीमता

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਘਰ ਇਸ ਅਜੀਬ ਬਦਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: “ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗੀ ਦਿੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?” ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।”

Verse 19

आदिष्टं च फलं राज्ञां सुगुणं सुतहेतवे । तत्फलं किं कृतं राजन्कस्मै त्वया निवेदितम्

ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਹ ਉੱਤਮ ਫਲ—ਜੋ ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਫਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਤੂੰ ਉਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ?

Verse 20

सुभार्यायै मया दत्तमिति राज्ञोदितं वचः । श्रुत्वोवाच महाप्राज्ञः शौनको द्विजसत्तमः

ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ—“ਮੈਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਗੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ”—ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਜ्ञ ਸ਼ੌਨਕ, ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬੋਲੇ।

Verse 21

दत्तात्रेयप्रसादेन तव गेहे सुतोत्तमः । वैष्णवांशेन संयुक्तो भविष्यति न संशयः

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 22

स्वप्नस्य कारणं राजन्नेतत्ते कथितं मया । इंद्रोपेंद्र समः पुत्रो दिव्यवीर्यो भविष्यति

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 23

पुत्रस्ते सर्वधर्मात्मा सोमवंशस्य वर्द्धनः । धनुर्वेदे च वेदे च सगुणोसौ भविष्यति

ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 24

एवमुक्त्वा स राजानं शौनको गतवान्गृहम् । हर्षेण महताविष्टो राजाभूत्प्रियया सह

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੌਨਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 104

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे चतुरधिकशततमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।