Adhyaya 103

Verse 1

कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਜਨਮੀ—ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਅਤੇ ਉਹ ਪੁੰਨਮਈ ਸੁਨੰਦਨ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਜ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 2

सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा

ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਮਨੋਹਰ ਹਾਸ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਈ। ਉਹ ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ, ਗੀਤ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸੀ।

Verse 3

विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह

ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਡ—ਸਦਾ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੀਖਾ—ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਕਾਮੀ, ਨੰਦਨ ਨਾਮਕ ਦੇਵ-ਉਦਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 4

अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੈਤ੍ਯ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੇ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्

ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਕਾਯ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈਂ?”

Verse 6

अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਅਤਿ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਭੈਣ ਵੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਗੋਤ੍ਰ ਦੀ ਹੈ।”

Verse 7

बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति

ਬਾਲ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨ ਵਨ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਪਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ?

Verse 8

हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः

ਹੁੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ‘ਹੁੰਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ।

Verse 9

दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले

ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹਾਂ; ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਗੇਤਰਾ ਹਾਂ।

Verse 10

अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਹੋਰ ਨਾਗਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਤੇ ਭੋਗ ਹਨ; ਪਰ ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 11

शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया

ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ-ਮੁਖੀ ਹੋ। ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਮ ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੀ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ।

Verse 12

अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹਰ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਤ ਪੁਰਖ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨਿਯਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”

Verse 13

भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਲਈ ਭਰਤਾ ਉਹੀ ਨਿਯਤ ਹੈ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਯੋਗ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਹੀ ਲੋਕ-ਮਾਰਗ ਹੈ; ਹੂੰਡ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੋ।

Verse 14

अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः

ਇੱਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਬਣੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੈਤ-ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਚਿੱਤ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਰਿਆ।

Verse 15

वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਯਥਾ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਕਸ਼-ਰਾਜ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਚਿਆ।

Verse 16

देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति

ਦੇਵ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਭਰਤਾ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ—ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ।

Verse 17

जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः

ਉਹ ਜਿੱਤਣਹਾਰ ਹੈ; ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਸ਼ਣੁ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੈ, ਸਤ੍ਯ-ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 18

यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः

ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਵੀ ਸੀ; ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਮਥ (ਕਾਮਦੇਵ) ਸਮਾਨ ਸੀ। ਨਹੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਧਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਿਧਾਨ ਸੀ।

Verse 19

देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्

ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਰਤਾ ਬਣੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 20

इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः

ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜਵਾਨ ਵੀਰ—ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੀ, ਜੋ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 21

अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज

ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹਾਂ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਰਮਿਕ ਪਤਨੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹੁੰਡ, ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ।

Verse 22

प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि

ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਹੁੰਡ ਬੋਲਾ: “ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਬਚਨ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।”

Verse 23

नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते

ਸੋਮਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੁਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਤੂੰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੈਂ; ਉਹ ਕਨਿੱਠ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 24

कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति

ਕਨਿੱਠ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਨਿੱਠ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਕਦੋਂ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ?”

Verse 25

तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः

ਤਾਰੁਣ੍ਯ ਤੇ ਯੌਵਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੌਵਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵੀ ਰੂਪਵਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਦਾ ਲਈ ਐਸੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।”

Verse 26

पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਯੌਵਨ ਹੀ ਯੁਵਤੀਆਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਹੈ।”

Verse 27

तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे

ਉਸ ਦੀ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨ-ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਮਨਾ-ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ? ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।”

Verse 28

यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय

ਜਵਾਨੀ ਅੱਜ ਹੀ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗੀ। ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਤਾ ਅਤੇ ਕੌਮਾਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰ।

Verse 29

कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्

ਉਹ ਕਦੋਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਵਰ ਬਣੇਗਾ? ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਮਧੁਰ ਮਾਧਵੀ (ਮਧੁ-ਰਸ) ਪੀ ਲੈ।

Verse 30

मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः

“ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ।” ਹੁੰਡ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 31

उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा

ਸਾਧਵਸੇਨਾ ਨਾਲ ਸਮੇਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਅਠਾਈਵਾਂ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਨਾਮਕ ਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।

Verse 32

शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति

ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਸੁਦੇਵ-ਸੁਤ ਬਲ, ਰੇਵਤ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇਗਾ।

Verse 33

सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਉਹ ਭੀ ਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਸਰਵੋਤਮ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ; ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਬਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜੇਠੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਭੀ ਅਗੇਵਾਨ ਹੈ।

Verse 34

बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति

ਉਹ ਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਣੀ—ਰੇਵਤੀ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਚਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 35

मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਯਾਵਤੀ ਜਨਮੀ—ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰੀ। ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੰਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।

Verse 36

तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः

ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਮਾਧਵ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਮਕ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਥ, ਯਾਦਵ-ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਨੰਦਨ।

Verse 37

तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः

ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ—ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਾਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸੀ; ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਾਂ ਨੇ।

Verse 38

एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा

“ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਚਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਚਾਰੇ—ਜਗਤ-ਮਾਤਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ—ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ।”

Verse 39

त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्

ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਲੋਭ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਕੁਕਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 40

यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੋ ਭਾਗ੍ਯ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਉਹ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते

ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਜੋ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ—ਜੇ ਉਹ ਸੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਫਲਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 42

मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च

ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਇਹ ਭੇਦ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ—ਨਹੂਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵੀ। ਇਸ ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਐਸੇ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਭੀ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 43

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 44

पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर

ਮੈਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹਾਂ, ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗੀ; ਇਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ!

Verse 45

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲੀ ਦਾਨਵ ਹੁੰਡੋ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: “ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ?”

Verse 46

विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्

ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮਾਇਆਵੀ ਹੁੰਡੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾਰ-ਮਈ ਮਾਇਆ ਰਚੀ।

Verse 47

दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन

ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਇਆ-ਰਚਿਤ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਦਾਨਵ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 48

सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी

ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਗਠਿਤ ਕੁਮਾਰੀ ਵੀ ਫਿਰ ਮਾਇਆ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਾਸ-ਖੇਡ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਭਵਨੰਦਿਨੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 49

उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने

ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਸ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ?”

Verse 50

किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्

“ਹੇ ਬਾਲੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਤਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਾਮ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤਪ? ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ: ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਵ੍ਰਤ ਕਿਹੜੇ ਨਿਮਿੱਤ ਹੈ?”

Verse 51

तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्

ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—ਭਾਵੇਂ ਦਾਨਵ ਨੇ ਹੀ ਕਹੇ ਸਨ—ਮਾਇਆ-ਰੂਪ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 52

आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता

ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਣ ਤਪੱਸਿਆ (ਤਪਸ) ਹੀ ਸੀ।

Verse 53

उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया

ਪਰ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾਨਵ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਪਤਾ ਨੂੰ ਮਾਇਆ-ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ।

Verse 54

हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती

ਹੁੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈਂ, ਸਾਧੁ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੈਂ; ਉੱਤਮ ਸੁਭਾਉ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਾਰ ਵਾਲੀ, ਸੱਚੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਸਤੀ ਹੈਂ।”

Verse 55

अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹਾਂ, ਪਤਿਵ੍ਰਤ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਾਂ; ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਭਰਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮਹਾਸਤੀ ਹੋ ਕੇ।

Verse 56

मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः

ਮੇਰਾ ਭਰਤਾ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਹੁੰਡ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।

Verse 57

एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः

ਆਓ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ; ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਵੀ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ।

Verse 58

हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता

ਹੁੰਡਾ ਨੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ—ਭ੍ਰਮਿਤ, ਮਹਾ-ਮੋਹ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਹੋਈ।

Verse 59

आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਅਤੁਲ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਸ਼ੋਭਨ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ‘ਵੈਡੂਰ੍ਯ’ ਨਾਮ ਦੀ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰੀ ਹੈ।

Verse 60

अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः

ਉੱਥੇ ‘ਕਾਂਚਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਕਲਸ਼ਾਂ, ਦੰਡਾਂ ਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 61

नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः

ਉਹ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ—ਨੀਲੇ-ਘਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ। ਅਤੇ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ: ਵਾਪੀਆਂ, ਕੂਏਂ, ਤਲਾਬ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ।

Verse 62

शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि

ਉਹ ਮਹਾਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੜੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ; ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਾਨਵ ਦਾ ਨਗਰ।

Verse 63

ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम

ਤਦ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ। “ਦੱਸ, ਮੇਰੇ ਸਖੇ—ਇਹ ਨਿਵਾਸ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ?”

Verse 64

सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਦਾਨਵ-ਪੁੰਗਵ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।”

Verse 65

मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्

ਪਰ ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਅਤਿ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਗ੍ਰਿਹ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 66

नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः

ਅਨੇਕ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕੈਲਾਸ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਝੂਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 67

पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा

ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਇਆ; ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਤਦ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 68

यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਜੋ ਚਾਹੇਂਗੀ, ਉਹ ਉਹ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਭਜ—ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।

Verse 69

श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्

ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਮੋਹ ਮੈਨੂੰ ਆ ਘੇਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

Verse 70

भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः

ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ—ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਮਾਂ ਨਾਲ—ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਾ ਕਹਿ।

Verse 71

स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती

ਸਕੰਦ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਾਜਵਲ੍ਯਮਾਨ ਹੋ ਉਠੀ। ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਐਂਝ ਲਹਿਰਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੀ ਜੀਭ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ।

Verse 72

पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੀਚ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।"

Verse 73

आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः

ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈਂ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।

Verse 74

यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 75

स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ (ਪੰਛੀ/ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ, ਘਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

Verse 76

तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੇਰੇ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਤੇਰੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ।

Verse 77

जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः

ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ, ਤੇਰਾ ਕੁਲ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਅੰਨ-ਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਆਦਿਕ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ; ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।

Verse 78

यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਆਯੁ-ਨੰਦਨ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਗਈ।

Verse 79

तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा

ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਦਾਨਵ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਹੀ ਨਿਮਿੱਤ ਇਹ ਉਪਾਯ ਦੇਵ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 80

सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः

ਇਹ ਲੋਕਿਕ ਗਾਥਾ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਜਨ ਗਾਂਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।

Verse 81

येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः

ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਆਦਿਕ ਭੋਗਣੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 82

कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्

ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੋਗ; ਪਰ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਨਰਕ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।

Verse 83

सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्

ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਧੀ ਤਲਵਾਰ ਵੀ ਧਾਰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਟਕਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣ।

Verse 84

सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः

ਕ੍ਰੋਧੀ, ਗੱਜਦੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਕੌਣ ਐਸੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਿੰਮਤ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਵਾਲ ਨੋਚੇ?

Verse 85

सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति

ਜੋ ਸੱਚੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਦਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਨਿਯਮਬੱਧ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ, ਹੇ ਭਾਈ, ਮੈਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 86

समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः

ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਦਾ ਮਣੀ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਮਾਨੋ ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 87

भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि

ਹੇ ਮੂਰਖ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਾਲ ਨੇ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਐਸੀ ਕੁਮਤਿ ਉਪਜੀ ਹੈ—ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?

Verse 88

ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्

ਪਰ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਨਿਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 89

एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता

ਇਉਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲ ਕੇ ਉਹ ਸਤੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਹਲ, ਅਤੇ ਯਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।

Verse 90

पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः

ਪਹਿਲਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 91

यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः

ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ, ਮਹਾਤਮਾ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ—ਤਿੱਖੇ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸੱਪਾਂ ਸਮਾਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ—

Verse 92

रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्

ਹੇ ਪਾਪੀ! ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਾਂ—ਵਿਖਰੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਾਣ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਕੋਲ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।

Verse 93

एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਨੰਦਿਨੀ ਨਿਸ਼ਚਲਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਤਿਉੱਤਮ ਤਟ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਹੁੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ।

Verse 94

वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः

ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਦਹਕਦੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲਪਟ ਤਾਪ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕੇ; ਤਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਦੇਵਾਧਿਪਤੀ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਨੇ ਗੰਗਾ-ਤਟ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 95

कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਾਭਾਗ ਧੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਾਂਚਨਾ ਨਾਮਕ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਗਈ।

Verse 96

तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता

ਤਨੁਅੰਗੀ ਕੁਆਰੀ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਹੁੰਡ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਹੇਤੁ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਤਿਆ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ, ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।

Verse 97

हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः

ਹੁੰਡਾ ਭੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ, ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 98

समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੰਪਨ ਨਾਮਕ ਅਮਾਤ੍ਯ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਮਹਾਨ ਪਰਿਣਾਮ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 99

शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि

“ਮੈਂ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ—ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਤਗੁਣੀ ਪੁੱਤਰੀ—ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਪਤ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਰੇਂਗਾ।”

Verse 100

नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु

ਉਹ ਗਰਭ ਅਜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਰਲੋਭ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਫਲਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 101

कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

ਕੰਪਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਕੇ, ਆਯੁ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆ ਆ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ।”

Verse 102

नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਧਮਕੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੋਖ ਨੂੰ ਗਿਰਾ ਨਾ ਦੇ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ।

Verse 103

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਅੰਦਰ—ਇੱਕ ਸੌ ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 104

एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਬਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਾਨਵ ਨਹੂਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 105

विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਏਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਯੁ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਰਵਭੌਮ ਸਮਰਾਟ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪਰਾਇਣ ਸੀ।

Verse 106

इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च

ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਪੱਸਿਆ, ਯਸ਼, ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਸਮਾਨ ਸੀ; ਦਾਨ-ਯਜ੍ਞਾਂ ਦੇ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਤੇ ਨਿਯਮ (ਸੰਯਮ) ਨਾਲ ਭੀ ਸੰਪੰਨ ਸੀ।

Verse 107

एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्

ਉਸ ਉੱਤਮ ਨ੍ਰਿਪ ਨੇ ਇਕ ਛਤਰ ਹੇਠਾਂ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਸੀ।

Verse 108

पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः

ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: “ਮੇਰੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ?”

Verse 109

इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਪਤੀ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

Verse 110

अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः

ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ, ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਖੇਡ-ਕੂਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦਿਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

Verse 111

वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्

ਵਾਰੁਣੀ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਸਭ ਯੋਵਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਭ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 112

गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः

ਵਿਪ੍ਰ ਗਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਵੀ ਅਤਿ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ (ਜਨੇਊ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਉਹ ਮਹਾਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚ ਪਰਮ ਯੋਗੀਸ਼੍ਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 113

पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः

ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਪਮਾਲਾਵਾਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 114

तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः

ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 115

अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः

ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਬੈਠ ਗਿਆ।

Verse 116

एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਰਹਿਆ।

Verse 117

समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा

ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਾਵ (ਬ੍ਰਹਮਤਵ) ਨਹੀਂ।”

Verse 118

सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्

“ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਸਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ।”

Verse 119

आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः

ਆਯੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈਂ।”

Verse 120

अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੂੰ, ਗਰੁੜਧਵਜ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।

Verse 121

नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤ-ਵਤਸਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 122

उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्

ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼! ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਧਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵ-ਨਾਇਕ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 123

जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਗੰਨਾਥ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 124

कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੱਤੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—“ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨ।”

Verse 125

कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः

“ਮੇਰੇ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾ ਪਾ ਦੇ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਪਕਿਆ ਮਾਸ ਦੇ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਨੇ (ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ)।

Verse 126

उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्

ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾ ਲਿਆਇਆ; ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਿਆ ਮਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਕੱਟ ਲਿਆ।

Verse 127

नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः

ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਾਨੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 128

दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्

ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਦੀ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਨਤ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਆਯੁ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 129

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्

ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗੋ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲਭ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਜੋ ਜੋ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰੇਂ।

Verse 130

राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਮੁਨਿਸੱਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ—ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਰਵਜ੍ਞ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ।

Verse 131

देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਖ਼ਤਰੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਜੇਯ ਸੀ।

Verse 132

देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ। ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਉੱਤੇ ਸਨੇਹੀ ਦਇਆਲੁ ਹੈ।

Verse 133

दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः

ਉਹ ਦਾਤਾ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗ ਭੋਗਤਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਹੈ; ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਹੈ। ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਪਰਾਇਣ ਹੈ।

Verse 134

अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते

ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਹੈ। ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 135

देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹੇ ਵਿਭੋ, ਇਹੀ ਦਾਨ ਕਰੋ।

Verse 136

दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ। ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ—ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨਵਾਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।”

Verse 137

एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਰਵਭੌਮ ਸਮਰਾਟ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚਾ ਨਰੇਸ਼।

Verse 138

एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्

ਇਉਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁੱਤਮ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਮਹਾਯੋਗੀ ਨੇ ਭੂਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਤੇਰੀ ਸੁਭਾਰਿਆ—ਧਰਮਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 139

एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਆਯੁ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ; ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।