Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मचरिते प्रथमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ-ਚਰਿਤ” ਨਾਮ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 2

केचित्पठंति प्रह्लादं पुराणेषु द्विजोत्तमाः । पंचवर्षान्वितेनापि केशवः परितोषितः

ਕੁਝ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤਾਂ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬਾਲਕ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

देवासुरे कथं प्राप्ते हरिणा सह युध्यति । निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्

ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਉੱਠਿਆ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਸੀ? ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਹਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਤਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 4

सूत उवाच । कश्यपेन पुरा ज्ञातं कृतं व्यासेन धीमता । ब्रह्मणा कथितं पूर्वं व्यासस्याग्रे स्वयं प्रभोः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਸੀ; ਧੀਮਾਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਵਿਆਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕਹੀ ਸੀ।

Verse 5

तमेवं हि प्रवक्ष्यामि भवतामग्रतो द्विजाः । संदेहकारणं जातं छिन्नं देवेन वेधसा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦਿਵ੍ਯ ਵੇਧਸ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 6

व्यास उवाचः । शृणु सूत महाभाग ब्रह्मणा परिभाषितम् । प्रह्लादस्य यथा जन्म पुराणेप्यन्यथा श्रुतम्

ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸੂਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ—ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

जातमात्रः सर्वसुखं वैष्णवं मार्गमाश्रितः । महाभागवतश्रेष्ठः प्रह्लादो देवपूजितः

ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਸਰਵ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੂਜਿਆ।

Verse 8

विष्णुना सह युद्धाय सपुत्रः संगरंगतः । निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्

ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਹਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ (ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ)।

Verse 9

सृष्टिभावं शृणुष्व त्वमस्यैव च महात्मनः । संगरं प्राप्य पुत्राद्यैर्विष्णुना सह वीर्यवान्

ਉਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਥਾ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ। ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਹ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 10

प्रविष्टो वैष्णवं तेजः संप्राप्य स्वेन तेजसा । पुराकल्पे महाभाग यथा जातः स वीर्यवान्

ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।

Verse 11

वृत्तांतं तस्य वीरस्य प्रवक्ष्यामि समासतः । पश्चिमे सागरस्यांते द्वारका नाम वै पुरी

ਉਸ ਵੀਰ ਦੇ ਵਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਾਂਗਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਛੋਰ ਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ।

Verse 12

सर्वऋद्धिसमायुक्ता सर्वसिद्धिसमन्विता । तस्यामास्ते सदा देवो योगज्ञो योगवित्तमः

ਉਹ ਨਗਰੀ ਸਭ ਰਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਯੋਗ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।

Verse 13

शिवशर्मेति विख्यातो वेदशास्त्रार्थकोविदः । तस्यापि पंचपुत्रास्तु बभूवुः शास्त्रकोविदाः

ਉਹ ‘ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ। ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।

Verse 14

यज्ञशर्मा वेदशर्मा धर्मशर्मा तथैव च । विष्णुशर्मा महाभागो नूनं तत्कर्मकोविदः

ਯਜ੍ਞਸ਼ਰਮਾ, ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ; ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਣੁਸ਼ਰਮਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਤਵ੍ਯ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਸਨ।

Verse 15

पंचमः सोमशर्मेति पितृभक्तिपरायणः । पितृभक्तिं विना चैव धर्ममन्यं द्विजोत्तमाः

ਪੰਜਵਾਂ ‘ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਸੀ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ।

Verse 16

न विदंति महात्मानस्तद्भावेन तु भाविताः । तेषां तु भक्तिं संपश्यञ्छिवशर्मा द्विजोत्तमः

ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਉਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਪਰ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪਾਈ)।

Verse 17

चिंतयामास मेधावी निष्कर्षिष्ये सुरोत्तमान् । पितृभक्तेषु यो भावो नैतेषां मनसि स्थितः

ਮੇਧਾਵੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ: “ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਦਰ-ਭਾਵ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ।”

Verse 18

यथा जानाम्यहं चाथ करिष्ये बुद्धिपूर्वकम् । विष्णोश्चैव प्रसादात्स सर्वसिद्धिर्बभूव ह

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 19

सद्भावं चिंतयामास अंजनार्थं द्विजोत्तमाः । उपायं ब्राह्मणश्रेष्ठस्तपसस्तेजसः किल

ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅੰਜਨ (ਚਿਕਿਤਸਕ ਸੁਰਮਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ। ਤਪ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਪਾਯ ਰਚਿਆ।

Verse 20

चकार सोप्युपायज्ञो मायया ब्रह्मवित्तमः । तेषामग्रे ततो व्याजं शिवशर्मा व्यदर्शयत्

ਉਹ ਵੀ—ਉਪਾਯਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ—ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਚਾਲ ਵਰਤੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬਹਾਨਾ (ਛਲ) ਵਿਖਾਇਆ।

Verse 21

महता ज्वररोगेण मृता माता विदर्शिता । तैस्तु दृष्टा मृता माता पितरं वाक्यमब्रुवन्

ਭਾਰੀ ਜ्वर-ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰੀ ਹੋਈ ਮਾਤਾ ਨੂੰ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।

Verse 22

ययावयं महाभाग गर्भोदरे प्रवर्द्धिताः । कलेवरं परित्यज्य स्वयमेव गता क्षयम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਅਸੀਂ ਵੀ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲ ਕੇ ਵਧੇ, ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 23

अपहाय गता सेयं स्वर्गे तात किमुच्यते । शिवशर्मोपरिभवं पुत्रं भक्तिपरायणम्

ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ—ਹੇ ਤਾਤ, ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਪਰ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੈ।

Verse 24

यज्ञशर्माणमाहूय इत्युवाच द्विजोत्तमः । शिवशर्मोवाच । अनेनापि सुतीक्ष्णेन शस्त्रेण निशितेन वै

ਯਜ੍ਞਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਦਵਿਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ। ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਬੋਲੇ: “ਇਸ ਅਤਿ ਤੀਖੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ…”

Verse 25

विच्छिद्यांगानि सर्वाणि यत्र तत्र क्षिपस्व ह । तत्कृतं तेन पुत्रेण यथादेशः श्रुतः पितुः

“ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੱਟ ਕੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਸੁੱਟ ਦੇ!”—ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 26

समायातः पुनः पश्चात्पितरं वाक्यमब्रवीत् । यथादिष्टं त्वया तात तत्सर्वं कृतवानहम्

ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਹੇ ਤਾਤ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 27

समादिश ममान्यच्च कार्यकारणमद्य च । तच्च सर्वं करिष्यामि दुर्जयं दुर्लभं पितः

ਹੇ ਪਿਤਾ, ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ—ਜੋ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ ਵੀ, ਹੇ ਪਿਤਾ।

Verse 28

तमाज्ञाय महाभागं पितृभक्तं स च द्विजः । निश्चयं परमं ज्ञात्वा द्वितीयस्य विचिंतयन्

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗ ਨੂੰ, ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਜੇ ਉਪਾਯ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 29

वेदशर्माणमाहूय गच्छ त्वं मम शासनात् । स्त्रिया विना न शक्नोमि स्थातुं कंदर्पमोहितः

ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਜਾ। ਕਾਮ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਮੈਂ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 30

मायया दर्शिता नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । एनामानय वत्स त्वं ममार्थे कृतनिश्चयः

ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।

Verse 31

एवमुक्तस्तथा प्राह करिष्ये तव सुप्रियम् । पितरं तं नमस्कृत्य तामुवाच गतस्ततः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 32

त्वां देवि याचते तातः कामबाणप्रपीडितः । अतस्त्वं जरया युक्ते प्रसादसुमुखी भव

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਰਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਕਿਰਪਾਲੁ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਕਰ।

Verse 33

भज त्वं चारुसर्वांगि पितरं मम सुंदरि । एवमाकर्णितं तस्य मायया वेदशर्मणः

ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਣ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ।

Verse 34

स्त्र्युवाच । जरया पीडितस्यापि नैवेच्छामि कदाचन । सश्लेष्ममुखरोगस्य व्याधिग्रस्तस्य सांप्रतम्

ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੈ।

Verse 35

शिथिलस्यापि चार्तस्य तस्य वृद्धस्य संगमम् । भवंतं रंतुमिच्छामि करिष्ये तव सुप्रियम्

ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 36

भवंतं रूपसौभाग्यैर्गुणरत्नैरलंकृतम् । दिव्यलक्षणसंपन्नं दिव्यरूपं महौजसम्

ਤੂੰ ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਰਤਨ-ਸਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈਂ; ਦਿਵ੍ਯ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

Verse 37

किं करिष्यसि तातेन वृद्धेन शृणु मानद । ममांगभोगभावेन सर्वं प्राप्स्यसि दुर्लभम्

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਸੁਣ, ਹੇ ਮਾਨਦ: ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਜੋ ਦੁਰਲਭ ਹੈ ਉਹ ਵੀ।

Verse 38

यद्यत्त्वमिच्छसे विप्र तद्ददामि न संशयः । एतद्वाक्यं महच्छ्रुत्वा अप्रियं पापसंकुलम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰੇਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 39

वेदशर्मोवाच । अधर्मयुक्तं ते वाक्यमयुक्तं पापमिश्रितम् । नेदृशं मां वदेर्देवि पितृभक्तिमनागसम्

ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਬੋਲੇ: ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ—ਅਯੋਗ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹਿ; ਮੈਂ ਪਿਤਾ-ਭਕਤੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ।

Verse 40

पितुरर्थं समायातस्त्वामहं प्रार्थये शुभे । अन्यदेवं न वक्तव्यं भज त्वं पितरं मम

ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।

Verse 41

यद्यत्त्वमिच्छसे देवि त्रैलोक्ये सचराचरम् । तत्तद्दद्मि न संदेहो देवराज्याधिकं शुभे

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰੇਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਦੇਵ-ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 42

स्त्र्युवाच । एवं समर्थो दातुं मे पितुरर्थे यदा भवान् । तदा मे दर्शयाद्यैव सेंद्रास्त्वं समहेश्वरान्

ਇਸਤ੍ਰੀ ਬੋਲੀ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਹ ਦੇਣ ਸਮਰਥ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਓ—ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੂੰ।

Verse 43

दातुमेवं समर्थोसि दुर्लभं सांप्रतं किल । किं ते बलं महाभाग दर्शयस्व त्वमात्मनः

ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਐਸਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ—ਜੋ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਤੇਰਾ ਬਲ ਕੀ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।

Verse 44

वेदशर्मोवाच । पश्य पश्य बलं देवि प्रभावं तपसो मम । मयाहूताः समायाता इंद्राद्याः सुरसत्तमाः

ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਖੋ, ਦੇਖੋ ਹੇ ਦੇਵੀ—ਮੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਬਲ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖੋ। ਮੇਰੇ ਬੁਲਾਵੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਾ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

Verse 45

वेदशर्माणमूचुस्ते किं कुर्मो हि द्विजोत्तम । यमेवमिच्छसे विप्र तं ददामो न संशयः

ਉਹ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 46

वेदशर्मोवाच । यदि देवाः प्रसान्ना मे प्रसादसुमुखा यदि । ददंतु विमलां भक्तिं पादयोः पितुरेव मे

ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੁਖ ਮਧੁਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਭਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 47

एवमस्तु सुराः सर्वे यथायातास्तथा गताः । तमुवाच तथा दृष्ट्वा दृष्टं ते तपसो बलम्

“ਐਵਮਸਤੁ”—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਬੋਲੇ; ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਬਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 48

देवैस्तु नास्ति मे कार्यं यदि दातुमिहेच्छसि । यन्मां नयसि गुर्वर्थं तत्कुरुष्व मम प्रियम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਉਹ ਕਰ—ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ, ਗੁਰੂ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਸਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ।

Verse 49

देहि त्वं स्वं शिरो विप्र स्वहस्तेन निकृत्य वै । वेदशर्मोवाच । धन्योहमद्य संजातो मुक्तश्चैव ऋणत्रयात्

“ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਿਰ ਦੇ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ।” ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਬੋਲੇ: “ਅੱਜ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋਇਆ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 50

स्वशिरो देवि दास्यामि गृह्यतां गृह्यतां शुभे । शितेन तीक्ष्णधारेण शस्त्रेण द्विजसत्तमः

“ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ—ਲਓ, ਲਓ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।

Verse 51

निकृत्य स्वं शिरश्चाथ दत्तं तस्यै प्रहस्य च । रुधिरेण प्लुतं सा च परिगृह्य गता मुनिम्

ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਉਹ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 52

स्त्र्युवाच । तवार्थे प्रेषितं विप्र पुत्रेण वेदशर्मणा । एतच्छिरः संगृहाण निकृत्तं चात्मनात्मनः

ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅਰਥ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰ ਲੈ ਲਵੋ—ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਹੈ।”

Verse 53

उत्तमांगं प्रदत्तं मे पितृभक्तेन तेन ते । तवार्थे द्विजशार्दूल मामेवं परिभुंक्ष्व वै

ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਿਰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨੇ—ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ—ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।

Verse 54

तस्य तैर्भ्रातृभिर्दृष्टं साहसं वेदशर्मणः । वेपितांगत्वमापन्नास्ते बभूवुः परस्परम्

ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਉਹ ਅਤਿ-ਸਾਹਸ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ।

Verse 55

मृता नो धर्मसाध्वी सा माता सत्यसमाधिना । अयमेव महाभागः पितुरर्थे मृतः शुभः

ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ—ਧਰਮ-ਸਾਧਵੀ—ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਲਾ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਈ। ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪੁਰਖ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮਰ ਗਿਆ।

Verse 56

धन्योयं धन्यतां प्राप्तः पितुरर्थे कृतं शुभम् । एवं संभाषितं तैस्तु भ्रातृभिः पुण्यचारिभिः

“ਧੰਨ ਹੈ ਇਹ, ਧੰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਇਉਂ ਪੁੰਨ-ਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਉਹ ਭਰਾ ਬੋਲ ਪਏ।

Verse 57

समाकर्ण्य द्विजो वाक्यं ज्ञात्वा भक्तिपरायणम् । निकृत्तं च शिरस्तेन पुत्रेण वेदशर्मणा

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 58

धर्मशर्माणमाहाथ शिर एतत्प्रगृह्यताम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਇਹ ਸਿਰ ਉਠਾ ਲੈ।”