ਸੂਤ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਐਸਾ ਨਾਮ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਾਲਯ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਗੁਣ ਨਾਮ “ਮੋਹਿਨੀ” ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਾਨਿਧਤਾ ਰੋਗ-ਸ਼ਮਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਵਰਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦੇ-ਵੇਖਦੇ ਤੁਰੰਤ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਧਿਆਇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਤੀਰਥ-ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—ਵਾਸੁਕੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਮੰਥਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਾਪ ਤੇ ਗਹਿਰਾਈ, ਕੂਰਮ ਦੇ ਅਸਥੀਆਂ ਤੋਂ ਖੀਰ-ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਟਯ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦਾ ਰਤਨ-ਜੜੀਬੂਟੀ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੋਣਾ। ਸੱਤ ਯੋਜਨ ਨੀਲ-ਕਾਂਤੀ ਸ਼ਿਲਾ-ਆਸਨ, ਦਸ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ ਕੌਲੀਸ਼ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਿੰਗ ਧਾਮ ਦਾ ਉਲੇਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਿਨੀ ਰਾਗ-ਤਾਲ, ਮੂਰਛਨਾ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰ ਨਾਦ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਗੀਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਚਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮ ਉੱਠ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕ ਦਿਗੰਬਰ ਤਪਸਵੀ ਇਸਤਰੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੋਹਿਨੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਹੇਠ ਕਾਮ ਤੇ ਲਾਜ਼ ਵਿਚ ਦੋਲਾਇਮਾਨ।
Verse 1
सौतिरुवाच । सा श्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं नारी कमललोचना । उवाच नाम मेदेहि येन गच्छामि मंदिरम् ॥ १ ॥
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕਮਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਨਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜਿਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮੈਂ ਮੰਦਰ ਜਾ ਸਕਾਂ।”
Verse 2
पित्रा नाम प्रकर्तव्यमपत्यानां जगत्पते । नाम पापहरं प्रोक्तं तत्कुरुष्व कुशध्वज ॥ २ ॥
ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ! ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੁਸ਼ਧਵਜ, ਤੂੰ ਇਹ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰ।
Verse 3
ब्रह्मोवाच । यस्मादिदं जगत्सर्वं त्वया सुंदरि मोहितम् । मोहिनी नाम ते देवि सगुणं हि भविष्यति ॥ ३ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ! ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ‘ਮੋਹਿਨੀ’ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਗੁਣ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 4
दशावस्थागतः सम्यग् दर्शनात्ते भविष्यति । यदि प्राप्नोति वै सुभ्रु त्वत्संपर्कं सुखावहम् ॥ ४ ॥
ਜੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਹੇ ਸੁਭ੍ਰੂ! ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਸੁਖਦ ਸੰਪਰਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
Verse 5
एवमुक्ता वरारोहा प्रणम्य कमलासनम् । वीक्ष्यमाणामरैर्मार्गे प्रतस्थे मंदराचलम् ॥ ५ ॥
ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਕਮਲਾਸਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਹਾਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।
Verse 6
तृतीयेन मुहूर्तेन संप्राप्ता गिरिमस्तकम् । यस्य संवेष्टने नागो वासुकिर्नहि पूर्यते ॥ ६ ॥
ਤੀਜੇ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ—ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਲਪੇਟਣ ਵਿੱਚ ਨਾਗ ਵਾਸੁਕੀ ਵੀ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
Verse 7
यो धृतो हरिणा पूर्वं मथितो देवदानवैः । षड्लक्षयोजनः सिंधुर्यस्यासौ गह्वरो भवेत् ॥ ७ ॥
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਿ ਨੇ ਧਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਮਥਿਆ ਸੀ—ਉਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਛੇ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਮਹਾਂ ਗਹਵਰ ਉਸ ਦੀ ਅਥਾਹ ਗਹਿਰਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 8
कूर्मदेहेन संपृक्तो यो न भिन्नो गिरिर्महान् । पतता येन राजेंद्र सिंधोर्गुह्यं प्रदर्शितम् ॥ ८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਕੂਰਮ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਨਾ ਟੁੱਟਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ।
Verse 9
गतं ब्रह्मांडमार्गेण पयो यस्माद्गिरेर्द्विजाः । कूर्मास्थिघर्षता येन पावको जनितो महान् ॥ ९ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਉਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਵਗਿਆ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੂਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਘਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
Verse 10
यस्मिन्स वसते देवः सह भूतैर्दिगंबरः । न देवैर्दानवैर्वापि दृष्टो यो हि द्विजोत्तमाः ॥ १० ॥
ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਉਸ ਥਾਂ ਦਿਗੰਬਰ, ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਦੇਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
Verse 11
दशवर्षसहस्राख्ये काले महति गच्छति । केयूरघर्षणे येन कृतं देवस्य चक्रिणः ॥ ११ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਦੇਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਲਈ ਕੇਯੂਰ-ਘਰਸ਼ਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 12
रत्नानां मंदिरं ह्येष बहुधातुसमन्वितः ॥ १२ ॥
ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਇਕ ਨਿਧੀ-ਭੰਡਾਰ ਹੈ; ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਤਾਂ ਤੇ ਖਨਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੈ।
Verse 13
क्रीडाविहारोऽपि दिवौकसां यस्तपस्विना यस्तपसोऽपि हेतु । सुरांगनानां रतिवर्द्धनो यो रत्नौषधीनां प्रभवो गिरिर्महान् ॥ १३ ॥
ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਤਪੋਭੂਮੀ ਅਤੇ ਤਪ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੇਤੂ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਰ-ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ-ਸਥਾਨ ਹੈ।
Verse 14
दशैकसाहस्रमितश्च मूले तत्संख्यया विस्तरतां गतोऽसौ । दैर्घ्येण तावंति हि योजनानि त्रैलोक्ययष्टीव समुच्छ्रितोऽसौ ॥ १४ ॥
ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਨੇ ਹੀ ਯੋਜਨ—ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਸਤੰਭ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਹੈ।
Verse 15
सकांचनै रत्नमयैश्च श्रृंगैः प्रकाशयन्भूमितलं वियच्च । यस्मिन्गतः कश्यपनंदनो वै विरश्मितामेति विनष्टतेजाः ॥ १५ ॥
ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਮਈ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ-ਨੰਦਨ ਸੂਰਜ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਰਣਹੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
Verse 16
कांचनाकारभूतांगं सप्राप्ता कांचनप्रभा । सूर्यतेजोनिहंतारं मंदरं तेजसा स्वयम् ॥ १६ ॥
ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ (ਦੇਵੀ) ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਆਈ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਾਹਕ ਤੇਜ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 17
कुर्वती नृपकामार्थमुपविष्टा शिलातले । नीलकांतिमये दिव्ये सप्तयोजनविरतृते ॥ १७ ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਨੀਲੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ।
Verse 18
तस्यां शिलायां राजेंद्र लिगं तिष्ठति कौलिशम् । दशहस्त प्रमाणं हि विस्तरादूर्द्ध्वसंख्यया ॥ १८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਉਸ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਕੌਲਿਸ਼ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸੀ; ਉਹ ਦਸ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ, ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਉਚਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
Verse 19
वृषलिंगेति विख्यातं प्रासादाभ्रसमं परम् । तस्मिन्बाला द्विजश्रेष्ठाश्चक्रे संगीतमुत्तमम् ॥ १९ ॥
ਉਹ ਥਾਂ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਿੰਗ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਪਰਮ ਉੱਚੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਤਮ ਭਗਤੀ-ਸੰਗੀਤ ਕੀਤਾ।
Verse 20
तन्त्रीता लसमायुक्तं क्लमहानिकरं परम् । समीपवर्तिनी तस्य भूत्वा लिंगस्य भामिनी ॥ २० ॥
ਲਾਸ੍ਯ ਭੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਅਤੇ ਚਪਲ ਮਾਧੁਰ੍ਯ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਕਲਾਂਤੀ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਗਈ।
Verse 21
मूर्च्छनातालसहितं गांधारध्वनिसंयुतम् । तस्मिन्प्रवृत्ते राजेंद्रगीते मन्मथवर्द्धने ॥ २१ ॥
ਮੂਰਛਨਾ ਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਗਾਂਧਾਰ ਸੁਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੀਤ ਚੱਲਿਆ, ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
Verse 22
बभूव स्थावराणां हि स्पृहा तस्मिन्मुनीश्वराः । न च दैवं न चादैवं गीतं तादृग्बभूव ह ॥ २२ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਘਟਨਾ/ਥਾਂ ਲਈ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਲਸਾ ਜਾਗ ਪਈ। ਐਸਾ ਗੀਤ—ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੈਵੀ, ਨਾ ਅਦੈਵੀ—ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ॥੨੨॥
Verse 23
मोहिनीमुखनिर्गीतं गीतं सत्वविमोहनम् ॥ २३ ॥
ਮੋਹਿਨੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਉਹ ਗੀਤ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਸੱਤਵ-ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੋਹਨ ਮੰਤ੍ਰ॥੨੩॥
Verse 24
श्रुत्वैव गीतं हि दिगम्बरस्तु तेनैव रूपेण वरांगनायाः । कामातुरो भोक्तुमनाश्चचाल तां मोहिनीं पार्वतिदृष्टिलज्जः ॥ २४ ॥
ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਦਿਗੰਬਰ ਤਪਸਵੀ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੋਹਿਨੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ; ਪਰ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਲੱਜਿਤ ਵੀ ਹੋਇਆ॥੨੪॥
Verse 25
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते मंदरर्णनं नामाऽष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀ-ਚਰਿਤ ਅੰਦਰ ‘ਮੰਦਰ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ॥੮॥
The narrative treats naming as a dharmic act with sin-dispelling force (nāma as pāpa-hara) and frames “Mohinī” as a saguṇa designation—linking divine identity to manifest qualities accessible through darśana. This supports the Uttara-bhāga’s tīrtha logic: salvation and healing can occur through contact, sight, and presence at a sanctified locus.
Mandara is presented with measurable cosmography (yojanas, heights, bases), material sacrality (minerals, gems, healing herbs), tapas-activation (austerity-kindling), and shrine specificity (Kauliśa Liṅga, Vṛṣaliṅga). These features convert myth into a pilgrimage-ready sacred geography.
By embedding technical markers of performance (melodic progressions and rhythmic cycles) into a shrine narrative, the chapter depicts worship as embodied ritual aesthetics—sound as a force that transforms consciousness (even stirring kāma), reinforcing temple space as an experiential ‘technology’ of dharma.