Shloka 16
Rukmāṅgada–Vāmadeva Saṃvāda: Ahimsa, Hunting, and the Fruit of Dvādaśī-Bhakti
आत्मनावाथ पुत्रेण गोपनीयाः प्रजा शुभे । प्रजा अरक्षन्नृपतिः सधर्म्मोऽपि व्रजत्यधः ॥ १६ ॥
ātmanāvātha putreṇa gopanīyāḥ prajā śubhe | prajā arakṣannṛpatiḥ sadharmmo'pi vrajatyadhaḥ || 16 ||
ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Narada
Vrata: none
Primary Rasa: vira
Secondary Rasa: shanta
FAQs
It teaches that dharma is proven through responsibility: safeguarding one’s dependents is a core measure of righteousness, and neglect of protection brings spiritual and karmic decline.
While not directly naming bhakti, it aligns with bhakti-ethics: service, protection, and compassion toward others are expressions of devotion in action, not merely private piety.
No specific Vedanga (like Vyakarana or Jyotisha) is taught here; the practical takeaway is Raja-dharma—administration and protection as an applied discipline of dharma.