Māsopavāsa (Month-long Fast) and Repeated Parāka Observances: Procedure and Fruits
ਸਨਕ ਸ਼ੁਕਲਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾਢ ਤੋਂ ਆਸ਼ਵਿਨ ਤੱਕ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ‘ਪਾਪ-ਨਾਸਕ’ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਵਰਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯਮ ਕਰੇ, ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰੇ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਨਿਤ੍ਯਕਰਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨ ਕਰਕੇ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਵੇ ਅਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਪਾਰਣਾ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਰੀ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਸਨਾਨ, ਅਖੰਡ ਦੀਵਾ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੰਤਧਾਵਨ ਤੇ ਵਿਧੀ-ਸਨਾਨ, ਪੂਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭੋਜਨ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਲਵੇ। ਅੱਗੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਸੋਪਵਾਸ/ਪਰਾਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ-ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਮੋਖਸ਼ ਸੌਖਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सनक उवाच । अन्यद् व्रत वरं वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः । सर्वापापहरं पुण्यं सर्वलोकोपकारकम् ॥ १ ॥
ਸਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 2
आषाढ्रे श्रावणे वापि तथा भाद्रपदेऽपि च । तथैवाश्विनके मासे कुर्यादेतद्वतं द्विज ॥ २ ॥
ਆਸਾਢ, ਸ੍ਰਾਵਣ, ਭਾਦਰਪਦ ਅਤੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 3
एतेष्वन्यतमे मासे शुल्कपक्षे जितेन्द्रियः । प्राशयेत्पञ्चगव्यं च स्वपेद्विष्णुसमीपतः ॥ ३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਨਿੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰੇ।
Verse 4
ततः प्रातः समुत्थाय नित्यकर्म समाप्य च । श्रद्धया पूजयेद्विष्णुं वशी क्रोधविवार्जितः ॥ ४ ॥
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।
Verse 5
विद्वद्भिः सहितो विष्णुमर्चयित्वा यथोचितम् । संकल्पं तु ततः कुर्यास्त्वस्ति वाचनपूर्वकम् ॥ ५ ॥
ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਥੋਚਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅਰਚਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਵਸਤਿਵਾਚਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਕਲਪ ਕਰੇ।
Verse 6
मासमेकं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव । मासान्तं पारणं कुर्वे देवदेव तवाज्ञया ॥ ६ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਾਂਗਾ; ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਰਣ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 7
तपोरुप नमस्तुभ्यं तपसां फल दायक । ममाभीष्टप्रदं देहि सर्वविघ्नान्निवारय ॥ ७ ॥
ਹੇ ਤਪੋਮੂਰਤੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਮਨਚਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰ।
Verse 8
एवं समर्प्य देवस्य विष्णोर्मासव्रतं शुभम् । ततः प्रभृति मासान्तं निवसेद्धरिमन्दिरे ॥ ८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹਰਿ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 9
प्रत्यहं स्नापयेद्देवं पञ्चामृतविधानतः । दीपं निरन्तरं कुर्यात्तस्मिन्मासे हरेर्गृहे ॥ ९ ॥
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਹਰਿ ਦੇ ਘਰ/ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜਗਦਾ ਰੱਖੇ।
Verse 10
प्रत्यहं खादयेत्काष्ठं ह्यपामार्ग समुद्भवम् । ततः स्नायीत विधिन्नारायणपरायणः ॥ १० ॥
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਪਾਮਾਰਗ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਦਾਤਣ/ਕਾਠ ਚਬਾਏ; ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।
Verse 11
ततः संस्नापयेद्विष्णुं पूर्ववत्प्रयतोऽर्चयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या भक्तियुक्तः सदक्षिणम् ॥ ११ ॥
ਫਿਰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ।
Verse 12
स्वयं च बन्धुभिः सार्द्धं भुञ्जीत प्रयतेन्द्रियः । एवं मासोपवासांश्च व्रती कुर्यात्र्रयोदश ॥ १२ ॥
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਤੇਰਾਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਵੀ ਕਰੇ।
Verse 13
वर्षान्ते वेदविदुषे गां प्रदद्यात्स दक्षिणाम् । भोजयेद्वब्राह्माणांस्तत्र द्वादशैव विधानतः । शक्त्या च दक्षिणां दद्याद्रूह्यण्याभरणानि च ॥ १३ ॥
ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ। ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵਧੀਕ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਦੇਵੇ।
Verse 14
मासोपवासत्रितयं यः कुर्यात्संयते न्द्रियः । आप्तोर्यामस्य यज्ञस् द्विगुणं फलमश्नुते ॥ १४ ॥
ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਤੋਰਯਾਮ ਯਜ्ञ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਦੋਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 15
चतुः कृत्वः कृतं येन पाराकं मुनिसत्तम । स लभेत्परमं पुण्यमष्टान्गिष्टोमसंभवम् ॥ १५ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ! ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਰਾਕ ਵ੍ਰਤ ਚਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਅੱਠ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ्ञਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
Verse 16
पञ्चकृत्वो व्रतमिदं कृतं येन महात्मना । अत्यन्गिष्टोमजं पुण्यं द्विगुणं प्राप्नुयान्नरः ॥ १६ ॥
ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਇਹ ਵਰਤ ਪੰਜ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਗਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਦੁੱਗਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 17
मासोपवाषट्कं यः करोति सुसमाहितः । ज्योतिष्टोस्य यज्ञस्य फलं सोऽष्टगुणं लभेत् ॥ १७ ॥
ਜੋ ਸੁਸਮਾਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 18
निराहारः सप्तकृत्वो नरो मासोपवासकान् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् ॥ १८ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਵਾਰ ਨਿਰਾਹਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 19
मासोपावासान्यः कुर्यादष्टकृत्वो मुनीश्वर । नरमेधाख्ययज्ञस्य फलं पञ्चगुणं लभेत् ॥ १९ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਜੋ ਅੱਠ ਵਾਰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਮੇਧ ਨਾਮਕ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 20
यस्तु मासोपवासांश्च नवकृत्वः समाचरेत् । गोमेधमखजं पुण्यं लभते त्रिगुणं नरः ॥ २० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੌ ਵਾਰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਮੇਧ ਯੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 21
दशकृत्वस्तु यः कुर्यात्पराकं मुनिसत्तम । स ब्रह्ममेधयज्ञस्य त्रिगुणं फलमश्नुते ॥ २१ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਕੋਈ ਪਰਾਕ ਵਰਤ ਦਸ ਵਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 22
एकादश पराकांश्च यः कुर्यात्संयतेन्द्रियः । स याति हरिसारुप्यं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ २२ ॥
ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪਰਾਕ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਦਾ ਸਾਰੂਪ੍ਯ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 23
त्रयोदश पराकांश्च यः कुर्यात्प्रयतो नरः । स याति परमानन्दं यत्र गत्वा न शोचति ॥ २३ ॥
ਜੋ ਨਿਯਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰਾਂ ਪਰਾਕ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
Verse 24
मासोपवासनिरता गङ्गास्नानपरायणाः । धममार्गप्रवक्तारो मुक्ता एव न सशंयः ॥ २४ ॥
ਜੋ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 25
अवीराभिर्यतिभिर्ब्रह्यचारिभिः । मासोपवासः कर्त्तव्यो वनस्थैश्च विशेषतः ॥ २५ ॥
ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਨਸਥ (ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ) ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਨ।
Verse 26
नारी वा पुरुषो वापि व्रतमेतत्सुदुर्लभम् । कृत्वा मोक्षमवान्पोति योगिनामपि दुर्लभम् ॥ २६ ॥
ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ, ਇਹ ਵਰਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 27
गृहस्थो वानप्रस्थो वा व्रती वा भिक्षुरेव वा । मूर्खो वा पण्डितो वापि श्रुत्वैतन्मोक्षभाग्भवेत् ॥ २७ ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ, ਵਰਤਧਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਿਖਸ਼ੂ; ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਮੋਖ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 28
इदं पुण्यं व्रताख्यानं नारायण परायणः । श्रृणुयाद्वाचयेद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २८ ॥
ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੂਰਨ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਪੁੰਨ ਵਰਤ-ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰੇ—ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Saṅkalpa formally defines intention, duration, and the deity-centered aim of the vrata, while svasti-vācana ritually ‘seals’ the undertaking through auspicious Vedic benedictions in the presence of learned brāhmaṇas—establishing correctness (vidhi) and dharmic legitimacy.
Pañcāmṛta abhiṣeka expresses daily purification and intimate service (sevā) to the deity-form of Viṣṇu, while an unbroken lamp signifies uninterrupted devotion and wakeful presence before Hari; together they convert austerity (upavāsa) into sustained bhakti-practice.
The comparison translates the prestige of śrauta yajñas into a bhakti-austerity framework, presenting fasting as an accessible equivalent or surpassing path; it also indexes the vrata within a Vedic merit economy familiar to dharma literature.
It explicitly extends the vow’s salvific reach to women and men, householders and forest-dwellers, mendicants, and both the learned and unlearned—stating that even hearing or reciting the account with devotion to Nārāyaṇa removes sins and grants liberation-eligibility.