Dharmānukathana (Narration of Dharma)

Verse 1

धर्मराज उवाच । देवतायतनं यस्तु कुरुते कारयत्यपि । शिवस्यापि हरेर्वापि तस्य पुण्यफलं शृणु 1. ॥ १ ॥

ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਬਣਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।

Verse 2

मातृतः पितृतश्चैव लक्षकोटिकुलान्वितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ २ ॥

ਮਾਤਾ-ਪੱਖ ਅਤੇ ਪਿਤਾ-ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਿੰਨ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ (ਪਰਮ ਧਾਮ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 3

मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਆਯਤਨ (ਮੰਦਰ) ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਚਨੋਂ ਸੁਣੋ।

Verse 4

दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ ४ ॥

ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਿੰਨ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 5

मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ५ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਆਯਤਨ (ਮੰਦਰ) ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।

Verse 6

दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे स्थित्वा ब्रह्मपुरं व्रजेत् ॥ ६ ॥

ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਗਰੀ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

कल्पद्वयं स्थितस्तत्र पुनः कल्पं वसेद्दिवि । ततस्तु योगिनामेव कुले जातो दयान्वितः ॥ ७ ॥

ਉੱਥੇ ਦੋ ਕਲਪ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਕਲਪ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆ-ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮਿਆ।

Verse 8

वैष्णवं योगमास्थाय मुक्तिं व्रजति शाश्वतीम् । दारुभिः कुरुते यस्तु तस्य स्याद् द्विगुणं फलम् ॥ ८ ॥

ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਰੂ (ਲੱਕੜ) ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 9

त्रिगुणं चेष्टकाभिस्तु शिलाभिस्तच्चतुर्गुणम् । स्फाटिकाभिः शिलाभिस्तु ज्ञेयं दशगुणोत्तरम् ॥ ९ ॥

ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਫਲ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਲਾਬਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਫਟਿਕ ਦੀਆਂ ਸਲਾਬਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੁੰਨ ਸਮਝੋ।

Verse 10

ताम्रीभिस्तच्छतगुणं हेम्ना कोटिगुणं भवेत् । देवालयं तडागं वा ग्रामं वा पालयेत्तु यः ॥ १० ॥

ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਪੁੰਨ ਸੌ ਗੁਣਾ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਾਲੇ, ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

कर्तुःशतगुणं तस्य पुण्यं भवति भूपते । देवालयस्य शुश्रूषां लेपसेचनमण्डनैः ॥ ११ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਲੇਪਨ, ਸੇਚਨ (ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣਾ) ਅਤੇ ਮੰਡਨ ਨਾਲ ਦੇਵਾਲੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਆਮ ਕਰਤਾ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

कुर्याद्यत्सततं भक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् । वेतनाद्विष्टितो वापि पुण्यकर्मप्रवर्त्तिताः ॥ १२ ॥

ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਜਾਂ ਬੇਗਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

ते गच्छन्ति धराधाराः शाश्वतं वैष्णवं पदम् । तडागार्द्धफलं राजन्कासारे परिकीर्तितम् ॥ १३ ॥

ਅਜੇਹੇ ਧਰਾਧਾਰ—ਲੋਕ-ਉਪਕਾਰੀ—ਸਦੀਵੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸਾਰ (ਛੋਟਾ ਤਾਲਾਬ) ਦਾ ਫਲ ਤਡਾਗ (ਵੱਡੇ ਜਲਾਸ਼ਯ) ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

Verse 14

कूपे पादफलं ज्ञेयं वाप्यां पद्माकरोन्मितम् । वापीशतगुणं प्रोक्तं कुल्यायां भूपतेः फलम् ॥ १४ ॥

ਕੂਏਂ ਦਾ ਫਲ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਣੋ; ਅਤੇ ਵਾਪੀ (ਤਾਲਾਬ) ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਕਮਲ-ਕੁੰਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਟੈਂਕ ਦਾ ਫਲ ਤਾਲਾਬ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਲਿਆ (ਨਹਿਰ) ਦਾ ਫਲ, ਹੇ ਭੂਪਤੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

दृषद्भिस्तु धनी कुर्यान्मृदा निष्किञ्चनो जनः । तयोः फलं समानं स्यादित्याह कमलोद्भवः ॥ १५ ॥

ਧਨੀ ਮਨੁੱਖ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿੰਚਨ ਮਨੁੱਖ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਮਲੋਦਭਵ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।

Verse 16

दद्यादाढ्यस्तु नगरं हस्तमात्रमकिञ्चनः । भुवं तयोः समफलं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १६ ॥

ਧਨੀ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਅਕਿੰਚਨ ਮਨੁੱਖ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਉਨਾ ਹੀ ਦੇਵੇ। ਵੇਦ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

Verse 17

धनाढ्यः कुरुते यस्तु तडागं फलसाधनम् । दरिद्र ः कुरुते कूपं समं पुण्यं प्रकीर्तितम् ॥ १७ ॥

ਜੋ ਧਨਵਾਨ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਤਲਾਬ ਬਣਵਾਏ ਅਤੇ ਜੋ ਗਰੀਬ ਕੂਆਂ ਖੁਦਵਾਏ—ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 18

आश्रमं कारयेद्यस्तु बहुजन्तूपकारकम् । स याति ब्रह्मभुवनं कुलत्रयसमन्वितः ॥ १८ ॥

ਜੋ ਬਹੁਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਵਾਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

धेनुर्वा ब्राह्मणो वापि यो वा को वापि भूपते । क्षणार्द्धं तस्य छायायां तिष्ठन्स्वर्गं नयत्यमुम् ॥ १९ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ—ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧ ਪਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਉਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 20

आरामकारका राजन्देवतागृहकारिणः । तडागग्रामकर्त्तारः पूज्यन्ते हरिणा सह ॥ २० ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਬਾਗ਼ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਲਾਬ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 21

सर्वलोकोपकारार्थं पुष्पारामं जनेश्वर । कुर्वते देवतार्थं वा तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ २१ ॥

ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਵਾਸਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

Verse 22

तत्र यावन्ति पर्णानि कुसुमानि भवन्ति च । तावद्वर्षाणि नाकस्थो मोदते कुलकोटिभिः ॥ २२ ॥

ਉੱਥੇ ਜਿੰਨੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 23

प्राकारकारिणस्तस्य कण्टकावरणप्रदाः । प्रयान्ति ब्रह्मणः स्थानं युगानामेकसप्ततिम् ॥ २३ ॥

ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ-ਦੀਵਾਰ (ਪ੍ਰਾਕਾਰ) ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਢੱਕਣ/ਆਵਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕਹੱਤਰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 24

तुलसीरोपणं ये तु कुर्वते मनुजेश्वर । तेषां पुण्यफलं राजन्वदतो मे निशामय ॥ २४ ॥

ਹੇ ਮਨੁਜ-ਈਸ਼ਵਰ! ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਰੋਪਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 25

सप्तकोटिकुलैर्युक्तो मातृतः पितृतस्तथा । वसेत्कल्पशतं साग्रं नारायणपदे नृप ॥ २५ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਮਾਤਾ-ਪੱਖ ਅਤੇ ਪਿਤਾ-ਪੱਖ ਤੋਂ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਕੁਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਨੁੱਖ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 26

ऊर्ध्वपुण्ड्रधरो यस्तु तुलसीमूलमृत्स्नया । गोपिकाचन्दनेनापि चित्रकूटमृदापि वा । गङ्गामृत्तिकया चैव तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ २६ ॥

ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਾਲ ਊਰਧਵ ਪੁੰਡ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 27

विमानवरमारुढो गन्धर्वाप्सरसां गणैः । सङ्गीयमानचरितो मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ २७ ॥

ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਮੰਦਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

पत्राणि तुलसीमूलाद्यावन्ति पतितानि वै । तावन्ति ब्रह्महत्यादिपातकानि हतानि च ॥ २८ ॥

ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਜਿੰਨੇ ਪੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 29

तुलस्यां सेचयेद्यस्तु जलं चुलुकमात्रकम् । क्षीरोदवासिना सार्द्धं वसेदाचन्द्र तारकम् ॥ २९ ॥

ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਚੁਲੁਕ-ਮਾਤਰ ਪਾਣੀ ਵੀ ਸਿੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੀਰਸਾਗਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਚੰਦ-ਤਾਰੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 30

ददाति ब्राह्मणानां यः कोमलं तुलसीदलम् । स याति ब्रह्मसदने कुलत्रितयसंयुतः ॥ ३० ॥

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਕੋਮਲ ਪੱਤਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

शालग्रामेऽपयेद्यस्तु तुलस्यास्तु दलानि च । स वसेद्विष्णुभवने यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ ३१ ॥

ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 32

कण्टकावरणं यस्तु प्राकारं वापि कारयेत् । सोऽप्येकविंशतिकुलैर्मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ ३२ ॥

ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਵਾੜ ਜਾਂ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਕਾਰ-ਦੀਵਾਰ ਬਣਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੀ ਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 33

योऽच्चयेद्धरिपादाब्जं तुलस्याः कोमलैर्दलैः । न तस्य पुनरावृत्तिर्विष्णुलोकान्नरेश्वर ॥ ३३ ॥

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਜੋ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂਲੋਕ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 34

द्वादश्यां पौर्णमास्यां यः क्षीरेण स्नापयेद्धरिम् । कुलायुतयुतः सोऽपि मोदते वैष्णवे पदे ॥ ३४ ॥

ਜਦੋਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪ-ਭਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਦ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 35

प्रस्थमात्रेण पयसा यः स्नापयति केशवम् । कुलायुतायुतयुतः सोऽपि विष्णुपुरे वसेत् ॥ ३५ ॥

ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਪੁੰਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 36

घृतप्रस्थेन यो विष्णुं द्वादश्यां स्नापयेन्नरः । कुलकोटियुतो राजन्सायुज्यं लभते हरेः ॥ ३६ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਘਿਉ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰਿ ਦਾ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

पञ्चामृतेन यः स्नानमेकादश्यां तु कारयेत् । विष्णोः सायुज्यकं तस्य भवेत्कुलशतायुतैः ॥ ३७ ॥

ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਫਲ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

एकादश्यां पौर्णमास्यां द्वादश्यां वा नृपोत्तम । नालिकेरोदकैर्विष्णुं स्नापयेत्तत्फलं शृणु ॥ ३८ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਜਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 39

दशजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो नृपसत्तम । शतद्वयकुलैर्युक्तो मोदते विष्णुना सह ॥ ३९ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ! ਉਹ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੌ ਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 40

इक्षुत्येन देवेशं यः स्नापयति भूपते । केशवं लक्षपितृभिः सार्द्धं विष्णुपदं व्रजेत् ॥ ४० ॥

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਜੋ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਣੁਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

पुष्पोदकेन गोविन्दं तथा गन्धोदकेन च । स्नापयित्वा हरिं भक्त्या वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ ४१ ॥

ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ-ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਦ, ਅਰਥਾਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪਰਮ ਧਾਮ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 42

जलेन वस्त्रपूतेन यः स्नापयति माधवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ ४२ ॥

ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 43

क्षीराद्यैः स्नापयेद्यस्तु रविसङ्क्रमणे हरिम् । स वसेद्विष्णुसदने त्रिसप्तपुरुषैः सह ॥ ४३ ॥

ਜੋ ਸੂਰਜ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੇਲੇ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 44

शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामष्टम्यां पूर्णिमादिने ॥ ४४ ॥

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ—ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ, ਅੱਠਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ (ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਕਾਲ ਹਨ)।

Verse 45

एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ । सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषु युगादिषु ॥ ४५ ॥

ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਪੰਜਮੀ ਤਿਥੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ, ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ—(ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਲ ਹਨ)।

Verse 46

अर्द्धोदये च सूर्यस्य पुष्यार्के रोहिणीबुधे । तथैव शनिरोहिण्यां भौमाश्विन्यां तथैव च ॥ ४६ ॥

ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਰਧੋਦਯ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੁਸ਼੍ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਬੁੱਧ ਰੋਹਿਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਨੀ ਰੋਹਿਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੰਗਲ ਅਸ਼੍ਵਿਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਦ ਵੀ (ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।

Verse 47

शन्यां भृगुमृगे चैव भृगुरेवतिसङ्गमे । तथा बुधानुराधायां श्रवणार्के तथैव च ॥ ४७ ॥

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਨੀ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਵੀ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਬੁੱਧ ਅਨੁਰਾਧਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਵੀ ਉਹੀ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

तथा च सोमश्रवणे हस्तयुक्ते बृहस्पतौ । बुधाष्टम्यां बुधाषाढे पुण्ये चान्ये दिने तथा ॥ ४८ ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਸਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇ; ਜਦੋਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ ਆਵੇ; ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਆਸ਼ਾਢ ਕਾਲ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 49

स्नापयेत्पयसा विष्णुं शान्तिमान् वाग्यतः शुचिः । घृतेन मधुना वापि दध्ना वा तत्फलं शृणु ॥ ४९ ॥

ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਜਾਂ ਘਿਉ, ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਵਿਧੀ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 50

सर्वयज्ञफलं प्राप्य सर्वपापविवर्जितः । वसेद्विष्णुपुरे सार्द्धं त्रिसप्तपुरुषैर्नृप ॥ ५० ॥

ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।

Verse 51

तत्रैव ज्ञानमासाद्य योगिनामपि दुर्लभम् । मोक्षमाप्नोति नृपते पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ५१ ॥

ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਤੇ! ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ (ਪੁਨਰਜਨਮ) ਅਸੰਭਵ ਹੈ।

Verse 52

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां सोमवारे च भूपते । शिवं संस्नाप्य दुग्धेन शिवसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ५२ ॥

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਜੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 53

नालिकेरोदकेनापि शिवं संस्नाप्य भक्तितः । अष्टम्यामिन्दुवारे वा शिवसायुज्यमश्नुते ॥ ५३ ॥

ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वापि भूपते । घृतेन मधुना स्नाप्य शिवं तत्साम्यतां व्रजेत् ॥ ५४ ॥

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਘਿਉ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਮ੍ਯਤਾ (ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੀ ਅਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 55

तिलतैलेन संस्नाप्य विष्णुं वा शिवमेव च । स याति तत्तत्सारूप्यं पितृभिः सह सप्तभिः ॥ ५५ ॥

ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਸਾਰੂਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 56

शिवमिक्षुरसेनापि यः स्नापयति भक्तितः । शिवलोके वसेत्कल्पं स सप्तपुरुषैः सह ॥ ५६ ॥

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਪੁਰਖਾਂ (ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ) ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 57

घृतेन स्नापयेल्लिङ्गमुत्थाने द्वादशीदिने । क्षीरेण वा महाभाग तत्फलं शृणु मद्गिरा ॥ ५७ ॥

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਉੱਥਾਨ ਦੀ ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾਓ। ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।

Verse 58

जन्मायुतार्जितैः पापैर्विमुक्तो मनुजो नृप । कोटिसङ्ख्यं समुद्धृत्य स्वकुलं शिवतां व्रजेत् ॥ ५८ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਮਨੁੱਖ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ‘ਸ਼ਿਵਤਾ’ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 59

सम्पूज्य गन्धकुसुमैर्विष्णुं विष्णुतिथौ नृप । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तो व्रजति तत्पदम् ॥ ५९ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਵਿਸ਼ਨੂ-ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

पद्मपुष्पेण यो विष्णुं शिवं वा पूजयन्नेरः । स याति विष्णुभवनं कुलकोटिसमन्वितः ॥ ६० ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਲਜਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਭਵਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 61

हरिं च केतकीपुष्पैः शिवं धत्तूरजैर्निशि । सम्पूज्य पापनिर्मुक्तो वसेद्विष्णुपुरे युगम् ॥ ६१ ॥

ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਅਤੇ ਧੱਤੂਰਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਵਸਦਾ ਹੈ।

Verse 62

हरिं तु चाम्पकैः पुष्पैरर्कपुष्पैश्च शङ्करम् । समभ्यर्च्य महाराज तत्तत्सालोक्यमाप्नुयात् ॥ ६२ ॥

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜੋ ਚੰਪਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਅਤੇ ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ-ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ-ਸਮਾਨਤਾ, ਅਰਥਾਤ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

शङ्करस्याथवा विष्णोर्घृतयुक्तं च गुग्गुलुम् । दत्त्वा धूपे नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६३ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਗੁੱਗੁਲ ਧੂਪ ਵਜੋਂ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 64

तिलतैलान्वितं दीपं विष्णोर्वा शङ्करस्य वा । दत्त्वा नरः सर्वकामान्संप्राप्नोति नृपोत्तम ॥ ६४ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

घृतेन दीपं यो दद्याच्छङ्करायाथ विष्णवे । स मुक्तः सर्वपापेभ्यो गङ्गास्नानफलं लभेत् ॥ ६५ ॥

ਜੋ ਘਿਉ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਦੀਵਾ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

ग्राम्येण वापि तैलेन राजन्नन्येन वा पुनः । दीपं दत्त्वा महाविष्णोः शिवस्यापि फलं शृणु ॥ ६६ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸਧਾਰਣ ਤੇਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । तत्तत्सालोक्यमाप्नोति त्रिःसप्तपुरुषान्वितः ॥ ६७ ॥

ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਐਸ਼ਵਰਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁੰਨ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਸਹਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 68

यद्यदिष्टतमं भोज्यं तत्तदीशाय विष्णवे । दत्वा तत्तत्पदं याति चत्वारिंशत्कुलान्वितः ॥ ६८ ॥

ਜੋ ਭੋਜਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਦਿਵ੍ਯ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਚਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 69

यद्यदिष्टतमं वस्तु तत्तद्विप्राय दापयेत् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ६९ ॥

ਜੋ ਵਸਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਵਾਏ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਹੈ।

Verse 70

भ्रूणहा स्वर्णदानेन शुद्धो भवति भूपते । अन्नतोयसमं दानं न भूतं न भविष्यति ॥ ७० ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭ੍ਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅੰਨ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਦਾਨ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 71

अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः । सर्वदानफलं यस्मादन्नदस्य नृपोत्तम ॥ ७१ ॥

ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਅੰਨਦਾਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 72

अन्नदो ब्रह्मसदनं याति वंशायुतान्वितः । न तस्य पुनरावृत्तिरिति शास्त्रेषु निश्चितम् ॥ ७२ ॥

ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਯੁਤ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।

Verse 73

सद्यस्तुष्टिकरं ज्ञेयं जलदानं यतोऽधिकम् । अन्नदानान्नृपश्रेष्ठ निर्दिष्टं ब्रह्मवादिभिः ॥ ७३ ॥

ਜਲ ਦਾਨ ਤੁਰੰਤ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣੋ; ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

Verse 74

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । जलदो मुच्यते तेभ्य इत्याह कमलोद्भवः ॥ ७४ ॥

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮਹਾਪਾਤਕ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਪਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਜਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਮਲੋਦਭਵ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਆਖਦਾ ਹੈ।

Verse 75

शरीरमन्नजं प्राहुः प्राणानप्यन्नजान्विदुः । तस्मादन्नप्रदो ज्ञेयः प्राणदः पृथिवीपते ॥ ७५ ॥

ਦੇਹ ਨੂੰ ਅੰਨ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਅੰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪૃਥਵੀਪਤੇ, ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 76

यद्यत्तुष्टिकरं दानं सर्वकामफलप्रदम् । तस्मादन्नसमं दानं नास्ति भूपाल भूतले ॥ ७६ ॥

ਜੋ ਜੋ ਦਾਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ।

Verse 77

अन्नदस्य कुले जाता आसहस्रं नृपोत्तम । नरकं ते न पश्यन्ति तस्मादन्नप्रदो वरः ॥ ७७ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਲੋਕ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਅੰਨ-ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 78

पादाभ्यङ्गं भक्तियुक्तो योऽतिथेः कुरुतेनरः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु गङ्गास्नानपुरःसरम् ॥ ७८ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਤਿਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 79

तैलाभ्यङ्गं महाराज ब्राह्मणानां करोति यः । स स्नातोऽष्टशतं साग्रं गङ्गायां नात्र संशयः ॥ ७९ ॥

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਤੇਲ-ਅਭ੍ਯੰਗ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 80

रोगितान्ब्राह्मणान्यस्तु प्रेम्णा रक्षति रक्षकः । स कोटिकुलसंयुक्तो वसेद् ब्रह्मपुरे युगम् ॥ ८० ॥

ਜੋ ਰਖਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰੋਗੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 81

यो रक्षेत्पृथिवीपाल रङ्कं वा रोगिणं नरम् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान्प्रयच्छति ॥ ८१ ॥

ਹੇ ਪૃਥਵੀਪਾਲ! ਜੋ ਕੰਗਾਲ ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 82

मनसा कर्मणा वाचा यो रक्षेदामयान्वितम् । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥ ८२ ॥

ਜੋ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਰੋਗੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 83

यो ददाति महीपाल निवासं ब्राह्मणाय वै । तस्य प्रसन्नो देवेशः स्वलोकं सम्प्रयच्छति ॥ ८३ ॥

ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ! ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 84

ब्राह्मणाय ब्रह्मविदे यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । स याति ब्रह्मसदनमन्येषामतिदुर्लभम् ॥ ८४ ॥

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 85

अन्येभ्यः प्रतिगृह्यापि यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । तस्य पुण्यफलं वक्तुं नाहं शक्तोऽस्मि पण्डित ॥ ८५ ॥

ਹੇ ਪੰਡਿਤ! ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜੋ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ।

Verse 86

कपिलां वेदविदुषे यो ददाति पयस्विनीम् । स एव रुद्रो भूपाल सर्वपापविवर्जितः ॥ ८६ ॥

ਹੇ ਭੂਪਾਲ! ਜੋ ਵੇਦ-ਵਿਦ ਨੂੰ ਕਪਿਲਾ ਰੰਗ ਦੀ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 87

विप्राय वेदविदुषे दद्यादुभयतोमुखीम् । यस्तस्य पुण्यं सङ्ख्यातुं न शक्तोऽब्दशतैरपि ॥ ८७ ॥

ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ‘ਉਭਯਤੋਮੁਖੀ’ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 88

तस्य पुण्यफलं राजञ्श्छृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः । एकतः क्रतवः सर्वे समग्रवरदक्षिणाः ॥ ८८ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਤੱਤਵ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਸਭ ਕ੍ਰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਪੂਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

Verse 89

एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । संरक्षति महीपाल यो विप्रं भयविह्वलम् ॥ ८९ ॥

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਜੀਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਜਾ ਡਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਬਚਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 90

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । वस्त्रदो रुद्र भवनं कन्यादो ब्रह्मणः पदम् ॥ ९० ॥

ਉਹ ਮਾਨੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਅਤੇ ਸਭ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਨਿਆਦਾਨੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 91

हेमदो विष्णुभवनं प्रयाति स्वकुलान्वितः । यस्तु कन्यामलङ्कृत्य ददात्यध्यात्मवेदिने ॥ ९१ ॥

ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮ ਦੇ ਵੇਤਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 92

शतवंशसमायुक्तः स व्रजेद् ब्रह्मणः पदम् । कार्तिक्यां पौर्णमास्यां वा आषाढ्यां वापि भूपते ॥ ९२ ॥

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਜੋ ਸੌ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ (ਪੁੰਨਵਾਨ ਸੰਤਾਨ-ਸੰਪੰਨ) ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਸ਼ਾਢ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ।

Verse 93

वृषभं शिवतुष्ट्यर्थमुत्सृजेत्तत्फलं शृणु । सप्तजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो रुद्र रूपभाक् ॥ ९३ ॥

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ: ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 94

कुलसप्ततिसंयुक्तो रुद्रे ण सह मोदते । शिवलिङ्गाङ्कितं कृत्वा महिषं यः समुत्सृजेत् ॥ ९४ ॥

ਜੋ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਕੇ ਭੈਂਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸੱਤਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 95

न तस्य यातनालोको भवेन्नृपतिसत्तम । ताम्बूलदानं यः कुर्याच्छक्तितो नृपसत्तम ॥ ९५ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਮਬੂਲ (ਪਾਨ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਤਨਾ-ਲੋਕ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 96

तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ददात्यायुर्यशः श्रियम् । क्षीदो घृतदश्चैव मधुदो दधिदस्तथा ॥ ९६ ॥

ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅੰਤਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਯੁ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ, ਘਿਉ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਹ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 97

दिव्याब्दायुतपर्यन्तं स्वर्गलोके महीयते । प्रयाति ब्रह्मसदनमिक्षुदाता नृपोत्तम ॥ ९७ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਜੋ ਇੱਖੂ (ਗੰਨਾ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 98

गन्धदः पुण्यफलदः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् । गुडेक्षुरसदश्चैव प्रयाति क्षीरसागरम् ॥ ९८ ॥

ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਦ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੁੜ ਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 99

भटानां जलदो याति सूर्यलोकमनुत्तमम् । विद्यादानेन सायुज्यं माधवस्य व्रजेन्नरः ॥ ९९ ॥

ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਾਤਾ ਅਨੁੱਤਮ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 100

विद्यादानं महीदानं गोदानं चोत्तमोत्तमम् । नरकादुद्धरन्त्येव जपवाहनदोहनात् ॥ १०० ॥

ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ, ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਅਤੇ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ—ਗੋ ਦਾਨ; ਜਪ-ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ, ਵਾਹਨ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੋਹਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਾਨ ਨਰਕ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 101

सर्वेषामपि दानानां विद्यादानं विशिष्यते । विद्यादानेन सायुज्यं विष्णोर्याति नृपोत्तम ॥ १०१ ॥

ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਵਿਦਿਆ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦਾਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 102

नरस्त्विन्धनदानेन मुच्यते ह्युपपातकैः । शालग्रामशिलादानं महादानं प्रकीर्तितम् ॥ १०२ ॥

ਇੰਧਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਪਪਾਤਕਾਂ (ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ-ਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਦਾਨ ਮਹਾਦਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 103

यद् दत्वा मोक्षमाप्नोति लिङ्गदानं तथा स्मृतम् । ब्रह्माण्डकोटिदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ १०३ ॥

ਜਿਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੋਖ਼ਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਿੰਗ-ਦਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 104

तत्फलं समवाप्नोति लिङ्गदानान्न संशयः । शालग्रामशिलादाने ततोऽपि द्विगुणं फलम् ॥ १०४ ॥

ਲਿੰਗ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ-ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 105

शालग्रामशिलारूपी विष्णुरेवेति विश्रुतः । यो ददाति नरो दानं गृहेषु महतां प्रभो ॥ १०५ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ-ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੈੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਵਿਅਾਪਤ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 106

गङ्गास्नानफलं तस्य निश्चितं नृप जायते । रत्नान्वितसुवर्णस्य प्रदानेन नृपोत्तम ॥ १०६ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

Verse 107

भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति महादानं यतः स्मृतम् । नरो माणिक्यदानेन परं मोक्षमवाप्नुयात् ॥ १०७ ॥

ਜਿਸ ਦਾਨ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ‘ਮਹਾਦਾਨ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਣਿਕ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਮੋਖ਼ਸ਼ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 108

ध्रुवलोकमवाप्नोति वज्रदानेन मानवः । स्वर्गं विद्रुमदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

ਵਜ੍ਰ (ਹੀਰਾ) ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਧ੍ਰੁਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਰੁਮ (ਮੂੰਗਾ) ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 109

प्रयाति यानदानेन मुक्तादानेन चैन्दवम् । वैडूर्यदो रुद्र लोकं पुष्परागप्रदस्तथा ॥ १०९ ॥

ਯਾਨ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਯਾਨ-ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੋਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਚੰਦਰਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵੈਡੂਰ੍ਯ (ਲਹਸੁਨੀਆ/ਕੈਟਸ-ਆਈ) ਦਾ ਦਾਤਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਰਾਗ (ਪੁੱਖਰਾਜ) ਦਾ ਦਾਤਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚ ਪਦ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 110

पुष्परागप्रदानेन सर्वत्र सुखमश्नुते । अश्वदो ह्यश्वसान्निध्यं चिरं व्रजति भूमिप ॥ ११० ॥

ਪੁਸ਼ਪਰਾਗ (ਪੁੱਖਰਾਜ) ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸ਼ਵ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦਾ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 111

गजदानेन महता सर्वान्कामानवाप्नुयात् । प्रयाति यानदानेन स्वर्गं स्वर्यानमास्थितः ॥ १११ ॥

ਵੱਡੇ ਗਜਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਯਾਨ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗੀ ਯਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ।

Verse 112

महिषीदो जयत्येव ह्यपमृत्युं न संशयः । गवां तृणप्रदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ ११२ ॥

ਮਹਿਸ਼ੀ-ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਣ/ਚਾਰਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ (ਸ਼ਿਵਧਾਮ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 113

वारुणं लोकमाप्नोति महीश लवणप्रदः । स्वाश्रमाचारनिरता सर्वभूतहिते रताः ॥ ११३ ॥

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਲਵਣ (ਨਮਕ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵਰੁਣਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 114

अदाम्भिका गतासूयाः प्रयान्ति ब्रह्मणः पदम् । परोपदेशनिरता वीतरागा विमत्सरा ॥ ११४ ॥

ਜੋ ਦੰਭ ਰਹਿਤ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਪਰਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਵੈਰਾਗੀ ਅਤੇ ਮਤਸਰ ਰਹਿਤ ਹਨ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 115

हरिपादार्चनरताः प्रयान्ति सदनं हरेः । सत्सङ्गाह्लादनिरताः सत्कर्मसु सदोद्यताः ॥ ११५ ॥

ਜੋ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸਤਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 116

परापवादविमुखाः प्रयान्ति हरिमन्दिरम् । नित्यं हितकरा ये तु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥ ११६ ॥

ਜੋ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ/ਪਰਾਪਵਾਦ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰਿਮੰਦਰ (ਹਰਿਧਾਮ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਗਤੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 117

परस्त्रीसङ्गविमुखा न पश्यन्ति यमालयम् । जितेन्द्रि या जिताहारा गोषु क्षान्ताः सुशीलिनः ॥ ११७ ॥

ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸੰਗ ਤੋਂ ਮੁਖ ਮੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮਾਲਯ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਇੰਦ੍ਰੀ-ਜਿਤ, ਮਿਤਾਹਾਰੀ, ਗਊਆਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲ—ਐਸੇ ਜਨ ਦੰਡ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

Verse 118

ब्राह्मणेषु क्षमाशीलाः प्रयान्ति भवनं हरेः । अग्निशुश्रूषवश्चैव गुरुशुश्रूषकास्तथा ॥ ११८ ॥

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖ਼ਿਮਾਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਜਨ ਵੀ ਉਹੀ ਪਦ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 119

पतिशुश्रूषणरता न वै संसृतिभागिनः । सदा देवार्चनरता हरिनामपरायणाः ॥ ११९ ॥

ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਨਾਰੀਆਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਹਰੀਨਾਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 120

प्रतिग्रहनिवृत्ताश्च प्रयान्ति परमं पदम् । अनाथं विप्रकुणपं ये दहेयुर्नृपोत्तम ॥ १२० ॥

ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਅਧਰਮ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰਨਾ) ਤੋਂ ਹਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਜੋ ਅਨਾਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਵ ਦਾ ਦਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 121

अश्वमेधसहस्राणां फलमश्नुवते सदा । पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि जलैर्वा मनुजेश्वर ॥ १२१ ॥

ਹੇ ਮਨੁਜੈਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਜਾਂ ਜਲ ਨਾਲ (ਭਗਵਾਨ ਦੀ) ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 122

पूजया रहितं लिङ्गमचर्येत्तत्फलं शृणु । अप्सरोगणगन्धर्वैः स्तूयमानो विमानगः ॥ १२२ ॥

ਜੋ ਵਿਧੀ-ਵਿਹੂਣੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ—ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 123

प्रयाति शिवसान्निध्यमित्याह कमलोद्भवः । चुलुकोदकमात्रेण लिङ्गं संस्नाप्य भूमिप ॥ १२३ ॥

ਕਮਲੋਦਭਵ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਆਖਿਆ—‘ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,’ ਹੇ ਰਾਜਨ; ਕੇਵਲ ਇਕ ਚੁਲਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਦੇਣ ਨਾਲ।

Verse 124

लक्षाश्वमेधजं पुण्यं संप्राप्नोति न संशयः । पूजया रहितं लिङ्गं कुसुमैर्योऽचयेत्सुधीः ॥ १२४ ॥

ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਧੀ-ਵਿਹੂਣੇ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 125

अश्वमेधायुतफलं भवेत्तस्य जनेश्वर । भक्ष्यैर्भोज्यैः फलैर्वापि शून्यं लिङ्गं प्रपूज्य च ॥ १२५ ॥

ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਭੱਖਣ-ਯੋਗ, ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯ (ਨਿਰਾਕਾਰ) ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 126

शिवसायुज्यमाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम् । पूजया रहितं विष्णुं योऽचयेदर्कवंशज ॥ १२६ ॥

ਹੇ ਅਰਕਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਵਿਧੀ-ਵਿਹੂਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ-ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ (ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 127

जलेनापि स सालोक्यं विष्णोर्याति नरोत्तम । देवतायतने यस्तु कुर्यात्सम्मार्जनं सुधीः ॥ १२७ ॥

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਝਾੜੂ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 128

यावत्पांसु युगावासं वैष्णवे मन्दिरे लभेत् । शीर्णं स्फटिकलिङ्गं तु यः संदध्यान्नृपोत्तम ॥ १२८ ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਸ਼ਣ ਮਾਤਰ ਵੀ ਵਾਸ ਤੇ ਸੇਵਾ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਪੁੰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਰਨ ਸਫਟਿਕ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 129

शतजन्मार्जितैः पापैर्मुच्यते स तु मानवः । यस्तु देवालये राजन्नपि गोचर्ममात्रकम् ॥ १२९ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗੋਚਰਮ-ਮਾਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੱਕ ਵੀ ਦਾਨ ਜਾਂ ਸਮਰਪਣ ਆਦਿ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 130

जलेन सिञ्चेद् भूभागं सोऽपि स्वर्गं लभेन्नरः । गन्धोदकेन यः सिञ्चेद्देवतायतने भुवम् ॥ १३० ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਛਿੜਕ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਛਿੜਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 131

यावत्कणानुकल्पं तु तिष्ठेत देवसन्निधौ । मृदा धातुविकारैर्वा यो लिम्पेद्देवतागृहम् ॥ १३१ ॥

ਦੇਵ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਣ-ਮਾਤਰ ਸਮਾਂ ਵੀ ਟਿਕਣਾ, ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧਾਤੂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਗ੍ਰਿਹ ਦਾ ਲੇਪਨ ਕਰ ਕੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਮਹਾ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 132

स कोटिकुलमुद्धृत्य याति साम्यं मधुद्विषः । शिलाचूर्णेन यो मर्त्यो देवागारं तु लेपयेत् ॥ १३२ ॥

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਪੱਥਰ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਦੇਵਾਲੇ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰੇ, ਉਹ ਕੋਟੀ ਕੁਲ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਕੇ ਮਧੁਦ੍ਵਿਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਮ੍ਯ (ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 133

स्वस्तिकादीनि वा कुर्यात्तस्य पुण्यमनन्तकम् । यः कुर्याद्दीपरचनां देवतायतने नृप ॥ १३३ ॥

ਜਾਂ ਜੋ ਸਵਸਤਿਕ ਆਦਿ ਮੰਗਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਜੋ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ/ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਪਾਰ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 134

तस्य पुण्यं प्रसङ्ख्यातुं नोत्सहेऽब्दशतैरपि । अखण्डदीपं यः कुर्याद्विष्णोर्वा शङ्करस्य च ॥ १३४ ॥

ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਗਿਣਨ ਲਈ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਲਈ ਵੀ ਅਖੰਡ ਦੀਵਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 135

क्षणे क्षणेऽश्वमेधस्य फलं तस्य न दुर्लभम् । अर्चितं शङ्करं दृष्ट्वा विष्णुं वापि नमेत्तु यः ॥ १३५ ॥

ਉਸ ਲਈ ਪਲ ਪਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ—ਜੋ ਪੂਜਿਤ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 136

स विष्णुभवनं प्राप्य मोदते च युगायुतम् । देव्याः प्रदक्षिणामेकां सप्त सूर्यस्य भूमिप ॥ १३६ ॥

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭੂਮਿਪ! ਦੇਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 137

तिस्रो विनायकस्यापि चतस्रो विष्णुमन्दिरे । कृत्वा तत्तद्गृहं प्राप्य मोदते युगलक्षकम् ॥ १३७ ॥

ਵਿਨਾਇਕ ਲਈ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਐਸੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਲੱਖ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 138

यो विष्णोर्भक्तिभावेन तथैव गोद्विजस्य च । प्रदक्षिणां चरेत्तस्य ह्यश्वमेधः पदे पदे ॥ १३८ ॥

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 139

काश्यां माहेश्वरं लिङ्गं संपूज्य प्रणमेत्तु यः । न तस्य विद्यते कृत्यं संसृतिर्नैव जायते ॥ १३९ ॥

ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਕੋਈ ਕਰਤਵ੍ਯ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 140

शिवं प्रदक्षिणं कृत्वा सव्येनैव विधानतः । नरो न च्यवते स्वर्गाच्छङ्करस्य प्रसादतः ॥ १४० ॥

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ—ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 141

स्तुत्वा स्तोत्रैर्जगन्नाथं नारायणमनामयम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मनसा यद्यदिच्छति ॥ १४१ ॥

ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਗੰਨਾਥ—ਨਿਰਾਮਯ ਨਾਰਾਇਣ—ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 142

देवतायतने यस्तु भक्तियुक्तः प्रनृत्यति । गायते वा स भूपाल रुद्र लोके च मुक्तिभाक् ॥ १४२ ॥

ਹੇ ਭੂਪਾਲ! ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 143

ये तु वाद्यं प्रकुर्वन्ति देवतायतने नराः । ते हंसयानमारूढा व्रजन्ति ब्रह्मणः पदम् ॥ १४३ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੰਸ-ਯਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਦ (ਲੋਕ) ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 144

करतालं प्रकुर्वन्ति देवतायतने तु ये । ते सर्वपापनिर्मुक्ता विमानस्था युगायुतम् ॥ १४४ ॥

ਜੋ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਲ (ਤਾਲੀਆਂ) ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 145

देवतायतने ये तु घण्टानादं प्रकुर्वते । तेषां पुण्यं निगदितुं न समर्थः शिवः स्वयम् ॥ १४५ ॥

ਜੋ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਦਾ ਨਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ।

Verse 146

भेरीमृदङ्गपटहमुरजैश्च सडिण्डिमैः । संप्रीणयन्ति देवेशं तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ १४६ ॥

ਭੇਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਟਹ, ਮੁਰਜ ਅਤੇ ਡਿੰਡਿਮ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 147

देवस्त्रीगणसंयुक्ताः सर्वकामैः समर्चिताः । स्वर्गलोकमनुप्राप्य मोदन्ते कल्पपञ्चकम् ॥ १४७ ॥

ਦੇਵ ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਥੇ ਪੰਜ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।

Verse 148

देवतामन्दिरे कुर्वन्नरः शङ्खं नृप । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ १४८ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 149

तालकांस्यादिनिनदं कुर्वन् विष्णुगृहे नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकमवाप्नुयात् ॥ १४९ ॥

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੰਜੀਰੇ, ਘੰਟੀ, ਕਾਂਸੇ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 150

यो देवः सर्वदृग्विष्णुर्ज्ञानरूपी निरञ्जनः । सर्वधर्मफलं पूर्णं संतुष्टः प्रददाति च ॥ १५० ॥

ਜੋ ਦੇਵ—ਵਿਸ਼ਨੂ—ਸਰਬਦਰਸ਼ੀ, ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 151

यस्य स्मरणमात्रेण देवदेवस्य चक्रिणः । सफलानि भवन्त्येव सर्वकर्माणि भूपते ॥ १५१ ॥

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕਰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 152

परमात्मा जगन्नाथः सर्वकर्म्मफलप्रदः । सत्कर्मकर्तृभिर्नित्यं स्मृतः सर्वार्तिनाशनः । तमुद्दिश्य कृतं यच्च तदानन्त्याय कल्पते ॥ १५२ ॥

ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਗੰਨਾਥ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਤਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਆਰਤੀ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 153

धर्माणि विष्णुश्च फलानि विष्णुः कर्माणि विष्णुश्च फलानि भोक्ता । कार्यं च विष्णुः करणानि विष्णुरस्मान्न किञ्चिद्व्यतिरिक्तमस्ति ॥ १५३ ॥

ਧਰਮ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ; ਕਰਮ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗਤਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ। ਕਾਰਜ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਣ (ਸਾਧਨ) ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 154

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मानुकथनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਧਰਮਾਨੁਕਥਨ’ ਨਾਮਕ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।