Adhyaya 60: Descriptions of Kimpurusha-varsha, Hari-varsha, Ilavrita (Meru-varsha), Ramyaka, and Hiranyamaya

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथोत्तरकुरुकथनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः । षष्टितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । यत्तु किम्पुरुषं वर्षं तत् प्रवक्ष्याम्यहं द्विज । यत्रायुर् दशसाहस्रं पुरुषाणां वपुष्मताम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘ਉੱਤਰ-ਕੁਰੂ ਦਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ’ ਨਾਮਕ ਉਨਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦਵਿਜ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਨਾਮਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੈ।

Verse 2

अनामया ह्यशोकाश्च नरा यत्र तथा स्त्रियः । प्लक्षः षण्डश्च तत्रोक्तः सुमहान्नन्दनोपमः ॥

ਉੱਥੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਲਕਸ਼-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਪਵਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ—ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨੰਦਨ-ਵਨ ਦੇ ਸਮਾਨ।

Verse 3

तस्य ते वै फलरसं पिबन्तः पुरुषाः सदा । स्थिरयौवननिष्पन्नाः स्त्रियश्चोत्पलगन्धिकाः ॥

ਉਸ ਦੇ ਫਲ-ਰਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ ਅਡੋਲ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 4

अतः परं किंपुरुषाद्धरिवर्षं प्रचक्ष्यते । महारजतसङ्काशा जायन्ते तत्र मानवाः ॥

ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

देवलोकच्युताः सर्वे देवरूपाश्च सर्वशः । हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुभम् ॥

ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਅਵਤੀਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹਰਿਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲੋਕ ਇੱਖੂ (ਗੰਨਾ) ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

Verse 6

न जरा बाधते तत्र न जीर्यन्ते च कर्हिचित् । तावन्तमेव ते कालं जीवन्त्यथ निरामयाः ॥

ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਸਤਾਂਦਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਖ਼ਤਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 7

मेरुवर्षं मया प्रोक्तं मध्यमं यदिलावृतम् । न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः ॥

ਮੈਂ ਮੇਰੂ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਤਪਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਢੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 8

लभन्ते नात्मलाभञ्च रश्मयश्चन्द्रसूर्ययोः । नक्षत्राणां ग्रहाणाञ्च मेरॊस्तत्र परा द्युतिः ॥

ਉੱਥੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੀਆਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀਆਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਮੇਰੂ ਦਾ ਤੇਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

Verse 9

पद्मप्रभाः पद्मगन्धा जम्बूफलरसाशिनः । पद्मपत्रायताक्षास्तु जायन्ते तत्र मानवाः ॥

ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਜੰਬੂ ਫਲ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 10

वर्षाणान्तु सहस्राणि तत्राप्यायुः त्रयोदश । सरावाकारसंस्तारो मेरुमध्ये इलावृते ॥

ਉੱਥੇ ਆਯੁ ਵੀ ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਕਟੋਰੇ (ਕੁੰਡ ਵਰਗੀ) ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 11

मेरुस्तत्र महाशैलस्तदाख्यातमिलावृतम् । रम्यकं वर्षमस्माच्च कथयिष्ये निबोध तत् ॥

ਉੱਥੇ ਮੇਰੂ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ‘ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ‘ਰਮ੍ਯਕ’ ਨਾਮਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਸਮਝ ਲਵੋ।

Verse 12

वृक्षस्तत्रापि चोत्तुङ्गो न्यग्रोधो हरितच्छदः । तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्तयन्ति वै ॥

ਉੱਥੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਖੜਾ ਹੈ—ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ (ਵਟ)। ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

वर्षायुतायुषस्तत्र नरास्तत्फलभोगिनः । रतिप्रधानविमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः ॥

ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ, ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਸੁਖ-ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਦੁਰਗੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

Verse 14

तस्मादथोत्तरं वर्षं नाम्ना ख्यातं हिरण्मयम् । हिरण्वती नदी यत्र प्रभूतकमलोज्ज्वला ॥

ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ‘ਹਿਰਣਮਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ‘ਹਿਰਣਵਤੀ’ ਨਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

Verse 15

महाबलाः सतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः । महाकाया महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः ॥

ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ।