Adhyaya 6: Balarama’s Dilemma, Drunken Wanderings in Revata’s Grove, and the Slaying of the Suta

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे इन्द्रविक्रियानाम पञ्चमोऽध्यायः । षष्ठोऽध्यायः । पक्षिण ऊचुः— रामः पार्थे परां प्रीतिं ज्ञात्वा कृष्णस्य लाङ्गली । चिन्तयामास बहुधा किं कृतं सुकृतं भवेत् ॥

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹਲਧਰ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਰਮ ਸਨੇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ: “ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੁਕ੍ਰਿਤ (ਪੁੰਨ) ਉਪਜਿਆ?”

Verse 2

कृष्णेन हि विना नाहं यास्ये दुर्योधनान्तिकम् । पाण्डवान् वा समाश्रित्य कथं दुर्योधनं नृपम् ॥

“ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਜੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?”

Verse 3

जामातरं तथा शिष्यं घातयिष्ये नरेश्वरम् । तस्मान्न पार्थं यास्यामि नापि दुर्योधनं नृपम् ॥

“ਜੋ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਜਵਾਈ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਮੈਂ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ।”

Verse 4

तीर्थेष्वाप्लावयिष्यामि तावदात्मानमात्मना । कुरूणां पाण्डवानां च यावदन्ताय कल्पते ॥

ਜਦ ਤੱਕ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।

Verse 5

इत्यामन्त्र्य हृषीकेशं पार्थ-दुर्योधनावपि । जगाम द्वारकां शौरिः स्वसैन्युपरिवारितः ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪਾਰਥ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੌਰੀ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

गत्वा द्वारवतीं रामो हृष्टपुष्टजनाकुलाम् । श्वो गन्तव्येषु तीर्थेषु पपौ पानं हलायुधः ॥

ਖੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ਼ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦਵਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ—ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ)—ਨੇ ਮਦਿਰਾ ਪੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਸੀ।

Verse 7

पीतपानो जगामाथ रैवतोद्यानमृद्धिमत् । हस्ते गृहीत्वा समदां रेवतीमप्सरोपमाम् ॥

ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰੈਵਤ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਮਦੋਨਮੱਤ, ਅਪਸਰਾ-ਸਮਾਨ ਰੇਵਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 8

स्त्रीकदम्बकमध्यस्थो ययौ मत्तः पदास्खलन् । ददर्श च वनं वीरो रमणीयमनुत्तमम् ॥

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਉਹ ਮਦੋਨਮੱਤ ਪੁਰਖ ਲੜਖੜਾਉਂਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ।

Verse 9

सर्वर्तुफलपुष्पाढ्यं शाखामृगगणाकुलम् । पुण्यं पद्मवनोपेतं सपल्वलमहावनम् ॥

ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ; ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਅਤੇ ਚਿਕਣੇ-ਦਲਦਲੀ ਤਲਾਬਾਂ ਤੇ ਕੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 10

स शृण्वन् प्रीतिजननान् बहून् मदकलान् शुभान् । श्रोतरम्यान् सुमधुरान् शब्दान् खगमुखेरितान् ॥

ਉਸ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭ ਸੁਰ ਸੁਣੇ—ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮਸਤਤਾ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠੇ।

Verse 11

सर्वर्तुफलभाराढ्यान् सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलान् । अपश्यत् पादपांस्तत्र विहगैरनुनादितान् ॥

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ ਜੋ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 12

आम्रानाम्रातकान् भव्यान् नारिकेलान् सतिन्दुकान् । आविल्वकांस्तथा जीरान् दाडिमान् बीजपूरकान् ॥

ਉੱਥੇ ਆਮ ਅਤੇ ਆਮ੍ਰਾਤਕ ਦੇ ਉੱਤਮ ਫਲ ਸਨ; ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਤਿੰਦੂਕ ਦੇ ਫਲ; ਵਿਲਵਕ ਅਤੇ ਜੀਰ; ਅਤੇ ਅਨਾਰ ਤੇ ਬੀਜਪੂਰਕ (ਸਿਟ੍ਰਨ) ਵੀ ਸਨ।

Verse 13

पनसाञ् लाकुचान् मोचान् नीपांश्चातिमनोहरान् । पारावतांश्च कङ्कोलान् नलिनानाम्लवेतसान् ॥

ਉੱਥੇ ਕਠਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਲਕੂਚ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਨੀਪ (ਕਦੰਬ) ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰਾਵਤ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਕੰਗੋਲ (ਮਸਾਲਾ) ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਖੱਟਾ ਵੇਤਸ ਵੀ ਸੀ।

Verse 14

भल्लातकानामलकांस्तिन्दुकांश्च महाफलान् । इङ्गुदान् करमर्दांश्च हरीतक-विभीतकान् ॥

ਉੱਥੇ ਭੱਲਾਤਕ ਦੇ ਫਲ, ਆਮਲਕ (ਆਂਵਲਾ), ਤਿੰਦੂਕ ਦੇ ਫਲ, ਵੱਡੇ ਫਲ, ਇੰਗੁਦ ਦੇ ਫਲ, ਕਰਮਰਦ (ਕਰੋਂਦਾ) ਦੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਹਰਿਤਕੀ ਤੇ ਵਿਭੀਤਕ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਸਨ।

Verse 15

एतानन्यांश्च स तरून् ददर्श यादुनन्दनः । तथैवाशोक-पुन्नाग-केतकी-बकुलानथ ॥

ਯਦੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਕੇਤਕੀ ਅਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਵੇਖੇ।

Verse 16

चम्पकान् सप्तपर्णांश्च कर्णिकारान् समालतिन् । पारिजातान् कोविदारान् मन्दारान् बदरांस्तथा ॥

ਚੰਪਕ, ਸਪਤਪਰਨ ਅਤੇ ਕਰਨਿਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਮਾਲਤੀ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ; ਅਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਮੰਦਾਰ ਤੇ ਬਦਰ (ਬੇਰ) ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।

Verse 17

पाटलान् पुष्पितान् रम्यान् देवदारुद्रुमांस्तथा । सालांस्तालांस्तमालांश्च किंशुकान् वञ्जुलान् वरान् ॥

ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਟਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ; ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਤੇ ਵੰਜੁਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸਨ।

Verse 18

चकोरैः शातपत्रैश्च भृङ्गराजैस्तथा शुकैः । कोकिलैः कलविङ्कैश्च हारितैर् जोवजीवकैः ॥

ਉੱਥੇ ਚਕੋਰ, ਸ਼ਾਤਪਤ੍ਰ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਅਤੇ ਤੋਤੇ; ਕੋਇਲਾਂ, ਕਲਵਿੰਕ ਪੰਛੀ; ਅਤੇ ਹਾਰਿਤ ਤੇ ਜੀਵਕ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਨ।

Verse 19

प्रियपुत्रैश्चातकैश्च तथान्यैर्विविधैः खगैः । श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश्चाप्यधिष्ठितम् ॥

ਉਹ ਜੰਗਲ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਚਹਚਹਾਹਟ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ।

Verse 20

सरांसि च मनोज्ञानि प्रसन्नसलिलानि च । कुमुदैः पुण्डरीकैश्च तथा नीलोत्पलैः शुभैः ॥

ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਾਫ਼, ਸ਼ਾਂਤ ਜਲ ਵਾਲੇ ਮਨਮੋਹਕ ਸਰੋਵਰ ਸਨ, ਜੋ ਕੁਮੁਦ, ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ (ਪੁੰਡਰੀਕ) ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨੀਲੇ ਕਮਲ (ਨੀਲੋਤਪਲ) ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 21

कह्लारैः कमलैश्चापि आचितानि समन्ततः / कादम्बैश्चक्रवाकैश्च तथैव जलकुक्कुटैः

ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਕਾਹਲਾਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਘਣੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਅਤੇ ਕਾਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਤੇ ਜਲਕੁੱਕੁਟ ਆਦਿ ਜਲਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 22

कारण्डवैः प्लवैर्हंसैः कूर्मैर्मद्गुभिरेव च । एभिश्चान्यैश्च कीर्णानि समन्ताज्जलचारिभिः ॥

ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਾਰੰਡਵ ਬਤਖਾਂ, ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਹੰਸਾਂ, ਕੱਛੂਆਂ ਅਤੇ ਮਦਗੁ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਲਚਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 23

क्रमेणेत्थं वनं शौरिर्वोक्ष्यमाणो मनोरमम् । जगामानुगतः स्त्रीभिर्लतागृहमनुत्तमम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੌਰੀ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਜੰਗਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਕਦਮ-ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਅਨੁਪਮ ਲਤਾਮੰਡਪ (ਲਤਾਗ੍ਰਿਹ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 24

स ददर्श द्विजांस्तत्र वेदवेदाङ्गपारगान् । कौशिकान् भार्गवांश्चैव भारद्वाजान् सगौतमान् ॥

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਖੇ—ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ੀ, ਭਾਰਗਵ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਗੌਤਮ।

Verse 25

विविधेषु च सम्भूतान् वंशेषु द्विजसत्तमान् । कथाश्रवणबद्धोत्कानुपविष्टान् महत्सु च ॥

ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੇ ਵੇਖਿਆ—ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਝਿਆ ਸੀ।

Verse 26

कृष्णाजिनोत्तरीयेषु कुशेषु च वृषीषु च । सूतञ्च तेषां मध्यस्थं कथयानं कथाः शुभाः ॥

ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ-ਆਸਨਾਂ ਅਤੇ ਚਟਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ-ਚਮੜੇ ਦਾ ਉੱਤਰੀਯ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਤ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੰਗਲ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਵਾ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 27

पौराणिकीः सुरर्षोणामाद्यानां चरिताश्रयाः । दृष्ट्वा रामं द्विजाः सर्वे मधुपानारुणेक्षणम् ॥

ਪੁਰਾਣਿਕ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਧੁਪਾਨ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਏ)।

Verse 28

मत्तोऽयमिति मन्वानाः समुत्तस्थुस्त्वरान्विताः । पूजयन्तो हलधरमृते तं सूतवंशजम् ॥

“ਇਹ ਮੇਰਾ/ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਦਾ ਹੈ” ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੜਬੜਾਹਟ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਸੂਤ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਉਸ ਇਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਹਲਧਰ (ਬਲਰਾਮ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 29

ततः क्रोधसमाविष्टो हली सूतं महाबलः । निजघान विवृत्ताक्षः क्षोभिताशेषदानवः ॥

ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਮਹਾਬਲੀ ਹਲੀ (ਬਲਰਾਮ) ਨੇ ਸੂਤ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

अध्यास्याती पदं ब्राह्मं तस्मिन् सूते निपातिते । निष्क्रान्तास्ते द्विजाः सर्वे वनात् कृष्णाजिनाम्बराः ॥

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਦ ਉਹ (ਤਪਸਵੀ) ਬ੍ਰਹਮ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ (ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਜਿਨ) ਪਹਿਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਵਿਜ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 31

अवधूतं तथात्मानं मन्यमानो हलायुधः । चिन्तयामास सुमहन्मया पापमिदं कृतम् ॥

ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਤੇ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ—“ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮਹਾਪਾਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 32

ब्राह्मं स्थानं गतो ह्येष यद् सूतो विनिपातितः । तथा हीमे द्विजाः सर्वे मामवेक्ष्य विनिर्गताः ॥

ਸੂਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਵਿਜ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ (ਚਲੇ ਗਏ) ਹਨ।

Verse 33

शरीरस्य च मे गन्धो लोहस्येवासुखावहः । आत्मानञ्चावगच्छामि ब्रह्मघ्नमिव कुत्सितम् ॥

ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੰਧ ਵੀ ਅਸਹਿਣ ਹੈ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਦਬੂ ਵਾਂਗ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਚ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ।

Verse 34

धिगमर्षं तथा मद्यमतिमानमभीरुताम् । यैराविष्टेन सुमहन्मया पापमिदं कृतम् ॥

ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ, ਮਦ ਨੂੰ, ਅਤਿਮਾਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਾਇਰਤਾ ਨੂੰ ਧਿਕਕਾਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 35

तत्क्षयार्थं चरिष्यामि व्रतं द्वादशवार्षिकम् । स्वकर्मख्यापनं कुर्वन् प्रायश्चित्तमनुत्तमम् ॥

ਉਸ (ਪਾਪ) ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਂ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 36

अथ येयं समारब्धा तीर्थयात्रा मयाधुना । एतामेव प्रयास्यामि प्रतिलोमां सरस्वतीम् ॥

ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੋ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਉਸੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ; ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਧਾਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 37

अतो जगाम रामोऽसौ प्रतिलोमां सरस्वतीम् । ततः परं शृणुष्वेमं पाण्डवेयकथाश्रयम् ॥

ਤਦ ਉਹ ਰਾਮ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਵਹਾਅ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਅਗੇ ਪਾਂਡਵੇਯ ਆਖਿਆਨ-ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣੋ।