Shloka 2
Adhyaya 46 — Cosmic Dissolution, the Emergence of Brahma, and the Measures of Time (Yugas, Manvantaras, and Brahma’s Day)
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तो भृगुकुलोद्भव ।
यदा न सृष्टिर्भूतानामस्ति किं नु न चास्ति वा ।
काले वै प्रलयस्यान्ते सर्वस्मिन्नुपसंहृते ॥
etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ tvatto bhṛgukulodbhava |
yadā na sṛṣṭir bhūtānām asti kinnu na cāsti vā |
kāle vai pralayasyānte sarvasminn upasaṃhṛte ||
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਦ ਕੀ ਕੁਝ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਹਾਰ ਹੋ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse frames a classic Purāṇic-śāstric inquiry: whether ‘non-creation’ means absolute non-being or a latent, unmanifest condition. It encourages careful distinction between manifest forms and underlying principles that persist through cycles.
Primarily Sarga/Pratisarga-related inquiry (creation and re-creation), specifically the transition point at Pralaya (dissolution) preceding Pratisarga (re-manifestation).
The ‘end of pralaya’ points to a liminal state where names and forms are withdrawn; the question anticipates the teaching that existence may continue in subtle/seed form (avyakta), not as gross plurality.