Shloka 7
Vidura’s Recall from Kāmyaka-vana and Reconciliation with Dhṛtarāṣṭra (विदुरानयनम् / क्षमायाचनम्)
शकुनिरुवाच कि बालिशमतिं राजन्नास्थितो5सि विशाम्पते । गतास्ते समयं कृत्वा नैतदेवं भविष्यति,शकुनि बोला--राजन्! तुम भी क्या नादान बच्चोंके-से विचार रखते हो? पाण्डव प्रतिज्ञा करके वनमें गये हैं। वे उस प्रतिज्ञाको तोड़कर लौट आवें, ऐसा कभी नहीं होगा इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि अरण्यपर्वणि व्यासागमने सप्तमो5ध्याय:
śakunir uvāca: kiṃ bāliśa-matiṃ rājan āsthito 'si viśāṃpate | gatās te samayaṃ kṛtvā na etad evaṃ bhaviṣyati ||
ਸ਼ਕੁਨੀ ਬੋਲਿਆ— “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ! ਕੀ ਤੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀ ਨਾਦਾਨ ਸੋਚ ਧਾਰ ਲਈ ਹੈ? ਪਾਂਡਵ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਨਿਯਤ ਮਿਆਦ ਵਾਲੀ ਕਸਮ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣ—ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤੇ ਵਨਪਰਵਣਿ ਅਰਣ੍ਯਪਰਵਣਿ ਵਿਆਸਾਗਮਨੇ ਸਪਤਮੋऽਧਿਆਇঃ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of a pledged agreement (samaya): the Pāṇḍavas are portrayed as steadfast in dharma, unlikely to violate a vow even under pressure, and political calculations should account for moral resolve.
Śakuni rebukes the king’s expectation that the Pāṇḍavas might return early from exile. He insists that, having formally agreed to the term of forest-dwelling, they will not break their promise.