Shloka 22
Skanda-janma: Śivā/Svāhā, Agni, and the Manifestation of Guha
Mahābhārata 3.214
अचेतनं जीवगुणं वदन्ति स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम् । ततः पर क्षेत्रविदो वदन्ति प्राकल्पयद् यो भुवनानि सप्त,शरीर-तत्त्वके ज्ञाता महात्मा पुरुष जड शरीर आदिको जीवका भोग्य बताते हैं। वह जीव शरीरके भीतर रहकर स्वयं चेष्टाशील होता है तथा शरीर और इन्द्रिय आदि सबको चेष्टाओंमें लगाता है। जिन्होंने सातों भुवनोंका निर्माण किया है, उन परमात्माको ज्ञानी पुरुष जीवात्मासे उत्कृष्ट बताते हैं
acetanaṁ jīvaguṇaṁ vadanti sa ceṣṭate ceṣṭayate ca sarvam | tataḥ para kṣetravido vadanti prākalpayad yo bhuvanāni sapta ||
ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੜ੍ਹ ਦੇਹ ਜੀਵ ਦਾ ਗੁਣ—ਅਰਥਾਤ ਸਾਧਨ/ਭੋਗ੍ਯ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਪ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਖੇਤਰ-ਵਿਦ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
व्याध उवाच