Shloka 183
प्रावृट्-शरत्-वर्णनम् — Description of the Monsoon and Autumn; Sarasvatī in the Pāṇḍavas’ Exile
Devanagari script
भीमसेनस्य नादेन व्यमुठ्जन्त गुहा भयात् वनमें घूमते हुए भीमसेनका बलाभिमान दीर्घकालसे बहुत बढ़ा हुआ था। उस समय उनकी सिंह-गर्जनासे महान् बलशाली गजराज और मृगराज भी भयसे अपना स्थान छोड़कर भाग गये
Transliteration
bhīmasenasya nādena vyamuñjanta guhā bhayāt
Translation
ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗੱਜਣਾ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਿਆਂ ਉਸ ਦਾ ਬਲ-ਅਭਿਮਾਨ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੰਹ-ਗਰਜਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਗਜਰਾਜ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
Word by Word
भीमसेनस्यof Bhimasena
भीमसेनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
नादेनby/with the roar
नादेन:
Karana
TypeNoun
Rootनाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
व्यमुञ्जन्तthey abandoned/left (released)
व्यमुञ्जन्त:
Kriya
TypeVerb
Rootमुच्
FormImperfect (Lan), Third, Plural, Parasmaipada
गुहाःcaves (their lairs)
गुहाः:
Karma
TypeNoun
Rootगुहा
FormFeminine, Accusative, Plural
भयात्from fear / out of fear
भयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Ablative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
Bhīmasena (Bhīma)G
guhāḥ (caves)G
gajarāja (great elephant) [contextual]M
mṛgarāja (lion) [contextual]V
vana (forest) [contextual]Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes