Shloka 27
अर्जुनागमनम्
Arjuna’s Arrival and Reunion on the Sacred Mountain
Devanagari script
ततः क्षिप्तमिवात्मान द्रौपद्या स परंतप: । नामृष्यत महाबाहु: प्रहारमिव सद्भव:
Transliteration
tataḥ kṣiptam ivātmānaṃ draupadyā sa parantapaḥ | nāmṛṣyata mahābāhuḥ prahāram iva sadbhavaḥ ||
Translation
ਤਦੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਤਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪਲ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ-ਆਬਰੂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਚੋਟ ਵਾਂਗ ਚੁਭਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵੈ-ਮਾਨ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਾਗ ਉਠਿਆ।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
क्षिप्तम्thrown, cast
क्षिप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षिप् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formअव्ययम्
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्रौपद्याby Draupadi
द्रौपद्या:
Karana
TypeNoun
Rootद्रौपदी
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परंतपःscorcher of foes
परंतपः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरंतप
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
Formअव्ययम् (निषेध)
अमृष्यतdid not endure, could not bear
अमृष्यत:
TypeVerb
Rootमृष् (अमृष्यत = न + अमृष्यत; लङ्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रहारम्a blow, strike
प्रहारम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रहार
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formअव्ययम्
सद्भवःa good/noble man (one of true nature)
सद्भवः:
Karta
TypeNoun
Rootसद्भव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
D
DraupadīP
parantapaḥ (the hero addressed by epithet)M
mahābāhuḥ (the same hero, by epithet)V
Vaiśampāyana (speaker)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes