Shloka 26
उद्योगपर्व — धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनप्रति शक्तिस्मारक-उपदेशः
Udyoga Parva 63: Dhṛtarāṣṭra’s Counsel Reminding Duryodhana of Opponent Strength
Devanagari script
ट्रुपदो मत्स्यराजश्न संक्रुद्धक्ष धनंजय: । न शेषयेयु: समरे वायुयुक्ता इवाग्नय:
Translation
ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਮਤਸ੍ਯਰਾਜ ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕਦਾ ਧਨੰਜਯ ਅਰਜੁਨ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਜਦੋਂ ਸਮਰ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਭੜਕੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਪੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ।
Word by Word
द्रुपदःDrupada
द्रुपदः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Nominative, Singular
मत्स्यराजःking of the Matsyas (Virata)
मत्स्यराजः:
Karta
TypeNoun
Rootमत्स्यराज
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
धनंजयःDhananjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शेषयेयुःwould leave (alive/remaining)
शेषयेयुः:
TypeVerb
Rootशिष्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural, Parasmaipada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वायुयुक्ताःfanned/assisted by wind
वायुयुक्ताः:
TypeAdjective
Rootवायुयुक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्नयःfires
अग्नयः:
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes