Shloka 17
Adhyaya 60: Self-Assertion, Daiva, and the Rhetoric of Inevitability (उद्योग पर्व)
“मेरे राज्यमें सर्प आदि भयंकर जीव-जन्तु नही हैं। यदि कोई भयंकर प्राणी हों तो भी वे मेरे मन्त्रोंद्वारा सुरक्षित जीव-जन्तुओंकी कभी हिंसा नहीं करते हैं ।।
nikāmavarṣī parjanyo rājan viṣayavāsinām | dharmiṣṭhākṣa prajāḥ sarvā ītayaś ca na santi me ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਬੱਦਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੁਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਅਨਾਵਰਖਾ ਹੈ, ਨਾ ਅਤਿਵਰਖਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਦ੍ਰਵ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Righteous governance is shown through the well-being of the people: when subjects are dharmic and the king upholds order, nature and society are portrayed as harmonious—timely rains and absence of calamities become signs of a just realm.
The speaker describes the condition of a kingdom as exemplary—its inhabitants receive adequate rainfall, live devoted to dharma, and suffer no disturbances such as drought or excessive rain—presenting an idealized picture of stable rule.