Shloka 67
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
पूर्वाह्न मां कृतजप्यं कदाचिद् विप्र: प्रोवाचोदकान्ते मनोज्ञम् । कर्तव्य॑ ते दुष्करं कर्म पार्थ योद्धव्यं ते शत्रुभि: सव्यसाचिन्
sañjaya uvāca | pūrvāhṇe māṃ kṛtajapyaṃ kadācid vipraḥ provācodakānte manojñam | kartavyaṃ te duṣkaraṃ karma pārtha yoddhavyaṃ te śatrubhiḥ savyasācin ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੂਰਵਾਹਨ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਜਪ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਆਚਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਤਦ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲੇ—“ਹੇ ਪਾਰਥ! ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਤੱਬ ਹੈ। ਹੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚਿਨ! ਤੈਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes dharma as obligation: when a righteous duty becomes difficult—especially for a kṣatriya—one must not evade it out of fear or attachment; the hard action of fighting is presented as a compelled responsibility rather than a personal vendetta.
Sanjaya recounts a past moment after his morning rites when a brahmin privately addressed him with a message directed to Arjuna: that Arjuna must undertake a difficult task and fight his enemies, setting the tone for impending conflict and the counsel surrounding it.