Shloka 13
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
मायोपध: प्रणिपातार्जवाभ्यां तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन । सत्यं ब्रुवन् प्रतिपन्नो नृपो न- स्तितिक्षमाण: क्लिश्यमानो5तिवेलम्
sañjaya uvāca | māyopadhaḥ praṇipātārjavābhyāṃ tapodamābhyāṃ dharmaguptyā balena | satyaṃ bruvan pratipanno nṛpo naḥ titikṣamāṇaḥ kliśyamāno 'tivelam ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਤਪੱਸਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਅ-ਸੰਯਮ, ਧਰਮ-ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਸਦਾ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਕਪਟ ਭਰੇ ਵਰਤਾਓ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises ethical kingship rooted in truthfulness, humility, straightforwardness, austerity, and self-restraint, emphasizing that steadfast adherence to dharma includes patient endurance even under prolonged injustice and provocation.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Sañjaya describes Yudhiṣṭhira’s character to highlight the Pāṇḍava king’s moral strength: despite suffering and facing Kaurava duplicity, he continues to speak truth and practice forbearance.