Shloka 5
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
निबन्धनी हार्थतृष्णेह पार्थ तामिच्छतां बाध्यते धर्म एव । धर्म तु यः प्रवृणीते स बुद्ध: कामे गृध्नो हीयते<र्थानुरोधात्
sañjaya uvāca | nibandhanī hārthatṛṣṇeha pārtha tām icchatāṃ bādhyate dharma eva | dharmaṃ tu yaḥ pravṛṇīte sa buddhaḥ kāme gṛdhno hīyate 'rthānurodhāt |
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਬੰਧਨ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੀ ਦਬ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਹੈ; ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਲੋਭੀ ਮਨੁੱਖ ਲਾਭ ਦੀ ਲਗਨ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Craving for wealth is portrayed as a primary cause of bondage: it suppresses dharma. True wisdom lies in choosing dharma over material gain and pleasure, because greed for enjoyment—driven by concern for profit—leads to moral decline.
Sanjaya addresses Partha (Arjuna) with a reflective moral observation relevant to the impending conflict: he frames the ethical danger of letting the pursuit of wealth and pleasure override righteous conduct, underscoring the need to prioritize dharma amid political and personal pressures.