Shloka 4
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
कामा मनुष्यं प्रसजन्त एते धर्मस्य ये विघ्नमूलं नरेन्द्र | पूर्व नरस्तान् मतिमान् प्रणिघ्न- ल््लोंके प्रशंसां लभतेडनवद्याम्
kāmā manuṣyaṃ prasajanta ete dharmasya ye vighnamūlaṃ narendra | pūrvaṃ naras tān matimān praṇighnan loke praśaṃsāṃ labhate ’navadyām ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ! ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਓਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Desire (kāma) is identified as the root of impediments to dharma; the wise person subdues desire first, and thereby gains blameless reputation and moral standing in society.
In the Udyoga Parva context, Sañjaya addresses the king (Dhṛtarāṣṭra), offering ethical counsel: before political action and conflict, one must conquer inner impulses—especially desires that derail righteous conduct.