Shloka 8
उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्
Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace
नाश्रेयान् वै प्रावारान् संविवस्ते कथं त्वस्मान् सम्प्रणुदेत् कुरुभ्य: । अन्रैव स्यादबुधस्यैव काम: प्राय: शरीरे हृदयं दुनोति
sañjaya uvāca |
nāśreyān vai prāvārān saṃvivaste kathaṃ tv asmān sampranudet kurubhyaḥ |
anṛ eva syād abudhasyaiva kāmaḥ prāyaḥ śarīre hṛdayaṃ dunoti ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਾਵਾਰ (ਉੱਤਮ ਚਾਦਰ/ਵਸਤ੍ਰ) ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕੁਰੁਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਾਮ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਬੁੱਧ ਦੀ ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Desire (kāma) is portrayed as a mark of folly that agitates the inner heart-mind; true standing and success are linked to merit and right conduct, not to craving.
Sañjaya comments on political power and moral worth: he argues that without merit one cannot even enjoy basic signs of prosperity, so it would be impossible to expel ‘us’ from Kuru territory; he then criticizes craving as the affliction of the unwise.