Shloka 36

अम्बा–राम–भीष्म संवादः

Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge

Devanagari script

संरम्भादब्रवीद्‌ राम: क्रोधपर्याकुलेक्षण:

Transliteration

saṃrambhād abravīd rāmaḥ krodha-paryākulekṣaṇaḥ | śatru-damana duryodhana! paraśurāmaḥ jīne krodha-bhare netrābhyāṃ paśyan mahā-roṣāveśam āgamya idaṃ vacaḥ uvāca | tathāpi ahaṃ priya-vacanaiḥ bhṛgu-śreṣṭhaṃ mahātmānaṃ punaḥ punaḥ śānta-bhāvāya prārthayām āsa; sa tu kathaṃcid api śāntaḥ na babhūva ||

Translation

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—“ਸ਼ਤ੍ਰੁਦਮਨ ਦੁਰਯੋਧਨ! ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।”

Word by Word

• संरम्भात्: from agitation/impetuosity
• संरम्भात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: संरम्भ
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• अब्रवीत्: said/spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• रामः: Rama (Paraśurāma)
• रामः: Karta
• Type: Noun
• Root: राम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्रोध-पर्याकुल-ईक्षणः: whose look was disturbed by anger
• Type: Adjective
• Root: क्रोधपर्याकुलेक्षण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

राम उवाच

Characters & Entities

• राम (परशुराम)
• दुर्योधन
• भृगुश्रेष्ठ (भृगुवंश)
• जिन (मृगचर्म)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even when confronted with intense wrath—especially from a revered ascetic—one should attempt conciliation through gentle speech and repeated appeals to calm. The passage highlights the ethical priority of self-restraint and peacemaking, while also acknowledging that anger can become ungovernable once it overwhelms discernment.

What is happening in the narrative?

Parashurama (Rama) addresses Duryodhana, describing how Parashurama, eyes inflamed with anger, spoke in a burst of fury. The speaker reports that he repeatedly tried to pacify the Bhargava sage with pleasing words, but Parashurama would not calm down.