Shloka 32
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
Devanagari script
याभ्यां हि देवा: स्वर्यातुः स्वर्गस्य पिदधुर्मुखम् । बिभ्यतो5नुपरागस्य कामक्रोधौ सम वर्धिती
Transliteration
yābhyāṃ hi devāḥ svaryātuḥ svargasya pidadhur mukham | bibhyato 'nuparāgasya kāmakrodhau sama-vardhitī ||
Translation
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੋ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਰਾਗ ਦੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਜੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਣ—ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
Word by Word
याभ्याम्by which two
याभ्याम्:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, instrumental, dual
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
Formmasculine, nominative, plural
स्वर्यातुःof the one who goes to heaven (svarga-goer)
स्वर्यातुः:
TypeNoun
Rootस्वर्यातृ
Formmasculine, genitive, singular
स्वर्गस्यof heaven
स्वर्गस्य:
TypeNoun
Rootस्वर्ग
Formmasculine, genitive, singular
पिदधुःclosed/shut
पिदधुः:
TypeVerb
Rootपि-धा (पिधा)
Formperfect, 3rd, plural
मुखम्the mouth/entrance
मुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुख
Formneuter, accusative, singular
बिभ्यतःof (one) fearing
बिभ्यतः:
TypeVerb
Rootभी
Formpresent active participle, masculine, genitive, singular
अनुपरागस्यof attachment/infatuation
अनुपरागस्य:
TypeNoun
Rootअनुपराग
Formmasculine, genitive, singular
कामक्रोधौdesire and anger
कामक्रोधौ:
Karta
TypeNoun
Rootकामक्रोध
Formmasculine, nominative, dual
सम्together/fully
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
वर्धितौgrown/increased
वर्धितौ:
TypeAdjective
Rootवर्धित
Formpast passive participle, masculine, nominative, dual
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaD
devāḥ (the gods)S
svarga (heaven)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes