Shloka 17
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
यस्य स्फीतो जनपद: सम्पन्न: प्रियराजक: । संतुष्टभृत्यसचिवो दृढमूल: स पार्थिव:
yasya sphīto janapadaḥ sampannaḥ priyarājakaḥ | santuṣṭabhṛtyasacivo dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜਨਪਦ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਣ—ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਮੂਲ, ਅਰਥਾਤ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s stability rests on two pillars: the prosperity of the realm and the contentment of those who serve in governance. When subjects thrive and officials are satisfied, the rule is 'firm-rooted'—secure and aligned with rajadharma.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship, Bhishma is advising Yudhishthira on rajadharma. Here he describes the marks of a well-established ruler: a flourishing country, loyal subjects, and satisfied ministers and retainers.