Shloka 2
Vāmadeva’s Counsel on Rooted Kingship and Non-violent Victory (वामदेवोपदेशः—दृढमूलराजधर्मः)
न चाप्यलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति | न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विधीयते,यदि राज्यकी जड़ मजबूत न हो तो राजाको अप्राप्त वस्तुकी प्राप्ति--अनधिकृत देशोंपर अधिकारकी इच्छा नहीं करनी चाहिये; क्योंकि जिसके मूलमें ही दुर्बलता है, उस राजाको वैसा लाभ होना सम्भव नहीं है
na cāpy alabdhaṃ lipseta mūle nātidṛḍhe sati | na hi durbalamūlasya rājño lābho vidhīyate ||
ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਣਪ੍ਰਾਪਤ ਵਸਤੂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਲਈ ਉਹ ਲਾਭ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A ruler should first strengthen the kingdom’s foundations—administration, resources, alliances, internal stability—before desiring further acquisitions. Without a firm base, ambitions for expansion will not yield real success.
In the Śānti Parva’s rājadharma instruction, the sage Vāmadeva addresses a king with counsel on governance, warning against pursuing new gains when the state’s root strength is inadequate.