Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 25
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यदा युक््त्या नयेदर्थान् कामादर्थवशेन वा । कृपणं याचमानानां तद् राज्ञो वैशसं महत्
yadā yuktyā nayed arthān kāmād arthavaśena vā | kṛpaṇaṃ yācamānānāṃ tad rājño vaiśasaṃ mahat ||
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ (ਜਾਂ ਰਾਜਕਰਮਚਾਰੀ) ਕਿਸੇ ਚਾਲ ਨਾਲ—ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਧਨ-ਲੋਭ ਵੱਸ—ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਰੀਬ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਧਨ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A ruler must not use clever pretexts or administrative power to seize wealth from distressed, pleading subjects; such predatory governance is a grave adharma that signals the king’s impending ruin.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, the sage Utathya warns about a specific royal vice: rejecting the desperate petitions of the poor and instead contriving to appropriate their wealth, which he labels a great cruelty and an omen of downfall.