Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 29
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
वह लोगोंसे कहे--'सज्जनो! अपने देशपर यह बहुत बड़ी आपत्ति आ पहुँची है। शत्रुदलके आक्रमणका महान् भय उपस्थित है। जैसे बाँसमें फलका लगना बाँसके विनाशका ही कारण होता है, उसी प्रकार मेरे शत्रु बहुत-से लुटेरोंको साथ लेकर अपने ही विनाशके लिये उठकर मेरे इस राष्ट्रको सताना चाहते हैं ।।
bhīṣma uvāca | asyām āpadi ghorāyāṃ samprāpte dāruṇe bhaye | paritrāṇāya bhavataḥ prārthayiṣye dhanāni vaḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ— “ਇਹ ਘੋਰ ਆਫ਼ਤ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ—ਆਪਣੇ ਭੋਗ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਐਸੇ ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਸਾਂਝੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਾਧਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਧਰਮ-ਕਰਤੱਬ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In a grave public emergency, seeking resources from the community for their protection is presented as a legitimate and duty-bound act of kingship (rājadharma), provided the aim is collective safety rather than personal gain.
Bhishma describes a moment of severe danger and states that he will request wealth from the people as a protective measure—funds to organize defense and safeguard the realm during a threatening crisis.