Shloka 2
राज्ञो वृत्त-गुण-संग्रहः (Conduct and the Thirty-Six Virtues of a King) / The King’s Code of Conduct
भीष्म उवाच अयं गुणानां षट्त्रिंशत्षट्त्रिंशद्गुणसंयुत: । यान् गुणांस्तु गुणोपेत: कुर्वन् गुणमवाप्रुयात्
bhīṣma uvāca | ayaṁ guṇānāṁ ṣaṭtriṁśat-ṣaṭtriṁśad-guṇa-saṁyutaḥ | yān guṇāṁs tu guṇopetaḥ kurvan guṇam avāpnuyāt |
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਛੱਤੀ ਗੁਣ ਹਨ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਤਕਰਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਕੀਰਤੀ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੱਤੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma frames ideal kingship as the disciplined practice of a defined set of virtues (thirty-six). Merit and excellence in rule are not accidental but arise from consciously embodying and enacting these qualities.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma, Bhishma addresses the king and introduces a structured list of royal virtues, stating that a ruler should strive to be endowed with and to practice these thirty-six qualities.