Shloka 6
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
साधु क्षमा दम: शौचं वैराग्यं चाप्यमत्सर: । अहिंसा सत्यवचनं नित्यानि वनचारिणाम्
sādhu kṣamā damaḥ śaucaṃ vairāgyaṃ cāpy amatsaraḥ | ahiṃsā satyavacanaṃ nityāni vanacāriṇām ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਖ਼ਿਮਾ, ਮਨ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯਮ, ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਵੈਰਾਗ, ਈਰਖਾ ਦਾ ਅਭਾਵ, ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ—ਇਹੀ ਹਨ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਿੱਤ ਧਰਮ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse defines the enduring ethical disciplines of a forest-dwelling life: patience/forgiveness, restraint, inner and outer purity, detachment, freedom from envy, non-violence, and truthfulness—presented as exemplary, steady forms of dharma.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, Yudhiṣṭhira articulates a concise list of virtues associated with those who live in the forest, highlighting the moral and spiritual orientation of renunciation and disciplined conduct.