Shloka 38
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
त्यागवांश्व पुनः पापं नालंकर्तुमिति श्रुति: । त्यागवाञ्जन्ममरणे नाप्रोतीति श्रुतिर्यदा
tyāgavāṃś ca punaḥ pāpaṃ nālaṅkartum iti śrutiḥ | tyāgavāñ janma-maraṇe nāprāpnotīti śrutir yadā ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਿਆਗੀ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਪਾਪ ਨੂੰ ‘ਗਹਿਣੇ’ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਧਾਰ ਸਕਦਾ—ਅਰਥਾਤ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਿਆਗੀ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝੀਏ?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Renunciation is presented as ethically transformative: a true renouncer should not deliberately return to sinful conduct, and renunciation is linked—per śruti—to freedom from the bondage of repeated birth and death. The verse frames a doctrinal question about how these scriptural claims cohere.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse setting, Yudhiṣṭhira raises a pointed inquiry about scriptural authority: he cites śruti statements on the renouncer’s relation to sin and to saṃsāra, seeking clarification on their precise meaning and implications.