Shloka 8
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
जो ब्राह्मण यज्ञ करना-कराना
yo brāhmaṇaḥ yajñaṃ karoti kārayati, vidyāṃ paṭhati pāṭhayati, dānaṃ gṛhṇāti dadāti—imeṣu ṣaṭsu karmasu eva pravṛttaḥ san, caturṣu āśrameṣu sthitaḥ sarveṣāṃ dharmāṇāṃ pālanaṃ karoti; dharmamaya-kavacena saṃrakṣitaḥ, manaḥ vaśīkṛtya vartate; yasya manasi kācanāpi kāmanā na vidyate; yaḥ bahiḥ-antaḥ-śuddhaḥ, tapasvī, udāraś ca—sa avināśān lokān prāpnoti. yo yasmin kurute karma yādṛśaṃ yena yatra ca, tādṛśaṃ tādṛśenaiva sa guṇaṃ pratipadyate.
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜ्ञ ਕਰਨਾ-ਕਰਵਾਉਣਾ, ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ-ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਾਰਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ-ਰੂਪੀ ਕਵਚ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਮਨ-ਜਿਤ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਮਨਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ-ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਅਤੇ ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਹੈ—ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਗੁਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
A life grounded in dharma—expressed through disciplined duties, purity, generosity, and mastery of the mind—leads to enduring spiritual attainment; and actions yield results that correspond to their quality, intention, and context.
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Yudhiṣṭhira articulates (as a question/statement within the dialogue) the marks of an ideal brāhmaṇa and then generalizes the principle of karmic correspondence: the fruit of an act matches the nature of the act and the agent’s disposition.