Shloka 5
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
या संज्ञा विहिता लोके दासे शुनि वृके पशौ | विकर्मणि स्थिते विप्रे सैव संज्ञा च पाण्डव
yā saṁjñā vihitā loke dāse śuni vṛke paśau | vikarmaṇi sthite vipre saiva saṁjñā ca pāṇḍava ||
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਾਸ, ਕੁੱਤੇ, ਭੇੜੀਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਜੋ ਨਿੰਦਿਆਤਮਕ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਰਣ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵੀ ਉਹੀ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Social and moral identity is tied to conduct: a brāhmaṇa who acts against prescribed duty (vikarma) is judged with the same contempt reserved for degraded or despised categories; birth alone does not protect one from ethical accountability.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse, Yudhiṣṭhira articulates a principle of moral evaluation: society assigns labels based on behavior, and a learned person who abandons rightful conduct is treated as fallen despite status.