Shloka 14
अहमात्मानमात्मस्थो मार्गमाणो55त्मनो गतिम् । वासार्थिन महाप्रज्ञं चलच्चित्तमुपास्मि ह
aham ātmānam ātmastho mārgaṇo ’tmanaḥ gatim | vāsārthin mahāprājñaṃ calacittam upāsmi ha ||
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ—ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਚੰਚਲ ਚਿੱਤ, ਜੋ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਾ ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹਾਂ, ਨਾ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ; ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Even when one turns away from sense-objects and seeks the highest realization (ātmanaḥ gati), the mind remains restless and habit-driven. The teaching is to recognize this instability without falling into either attachment or aversion, and to continue disciplined inner practice—observing, training, and redirecting the mind toward the Self.
A Brahmin speaker describes his inner state: he is engaged in the quest for the supreme Self while simultaneously dealing with a clever, wandering mind that keeps inclining toward ‘dwelling’ in worldly life. He frames this as a lived tension of spiritual pursuit—neither indulgence nor hatred, but ongoing practice amid mental fluctuation.