Shloka 43
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः
Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic
तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च । मन्वन्तरेषु पुत्रत्वमेवमेव प्रवर्तक:
tapasā ca sutaptena yamena niyamena ca | manvantareṣu putratvam evam eva pravartakaḥ ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸੁਚੱਜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯਮ-ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਰਣ-ਨੀਤੀ ਇਉਂ ਹੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ethical self-discipline—tapas supported by yama and niyama—functions as a continuing causal force, shaping one’s destiny and enabling repeated attainment of desired relational status (here, sonship) across cosmic cycles.
Vaiśampāyana states a general principle within the Śānti Parva’s instruction: through sustained ascetic and moral practice, beings secure particular outcomes that recur even across different Manvantaras, emphasizing continuity of karmic causation over vast time.