Shloka 86
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
जगौ यद् भगवान् व्यासो राज्ञ: पारिक्षितस्य वै । सूतपुत्रने कहा--शौनकजी! मैं तुमसे वेदतुल्य प्रमाणभूत सारा पुरातन वृत्तान्त कहूँगा
jagau yad bhagavān vyāso rājñaḥ pārīkṣitasya vai | sūtaputrāya kathā—śaunakajī! ahaṃ tubhyaṃ vedatulyapramāṇabhūtaṃ sarvaṃ purātana-vṛttāntaṃ vakṣyāmi, yaṃ bhagavān vyāsaḥ rājñe janamejayāya śrāvayāmāsa | manaś caiva api tato bhūtam avyaktaguṇa-lakṣaṇam | nārāyaṇa-paraḥ kālo jyotiṣām ayanaṃ ca yat ||
ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ‘ਮਨ’ ਨਾਮਕ ਤੱਤ—ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ-ਲੱਛਣ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹਨ—ਅਤੇ ਕਾਲ, ਤੇ ਜੋਤੀਆਂ (ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਦਿ) ਦਾ ਗਮਨ-ਮਾਰਗ—ਇਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a theological-metaphysical hierarchy: mind (as an unmanifest principle), time, and the motions of the luminaries are not independent ultimate realities; they are grounded in and dependent upon Nārāyaṇa as the supreme support.
Śaunaka frames the transmission of an ancient, Veda-like authoritative account: what Vyāsa conveyed within the royal lineage (Parīkṣit/Janamejaya) and to the Sūta’s son is now being retold, introducing a cosmological teaching centered on Nārāyaṇa.