Shloka 23
नारायणीयमाख्यानम् (Nārāyaṇīyam Ākhyānam) — Nārada’s Return and Hymnic Consolidation
स्वयं पित्रा स्वरेणोच्चैस्त्रील्लॉकाननुनाद्य वै । शुकः सर्वगतो भूत्वा सर्वात्मा सर्वतोमुख:
svayaṁ pitrā svareṇoccais trīl lokān anunādya vai | śukaḥ sarvagato bhūtvā sarvātmā sarvatomukhaḥ ||
ਤਦ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਚੀ ਪੁਕਾਰ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਬਤ੍ਰ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ-ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਏਕ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਹੋ ਗਿਆ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the culmination of spiritual realization: the sage transcends limited individuality and abides as the universal Self—symbolized by being “all-pervading” and “facing everywhere.” It frames liberation as identity with the Self of all beings rather than a private, isolated attainment.
In Bhīṣma’s account, Śuka calls out loudly using his father’s voice so that the sound reaches the three worlds; simultaneously, he is described as becoming all-pervading and universal in awareness, indicating an extraordinary yogic/spiritual state associated with liberation.