Shloka 8
Śvetadvīpa-varṇana and Śāstra-pravartana (Śānti Parva 322)
Devanagari script
सुशीघ्रमपि धावन्तं विधानमनुधावति । शेते सह शयानेन येन येन यथा कृतम्
Transliteration
suśīghram api dhāvantaṃ vidhānam anudhāvati | śete saha śayānena yena yena yathā kṛtam ||
Translation
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਨੁੱਖ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਦੌੜੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਫਲ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸੌਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਸ-ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ—ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ, ਚਾਲ ਅਤੇ ਹਰ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Word by Word
सुशीघ्रम्very swiftly
सुशीघ्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुशीघ्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
धावन्तम्running
धावन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootधाव्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
विधानम्ordinance/fate (the dispensation)
विधानम्:
Karta
TypeNoun
Rootविधान
FormNeuter, Nominative, Singular
अनुधावतिruns after/follows
अनुधावति:
TypeVerb
Rootधाव्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
शेतेlies down/sleeps
शेते:
TypeVerb
Rootशी
FormPresent (Lat), Third, Singular, Atmanepada
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
शयानेनwith the one lying down
शयानेन:
Karana
TypeVerb
Rootशी
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Instrumental, Singular
येनby whom/with whom
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
येनby whom/with whom
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
यथाas/in whatever manner
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कृतम्done
कृतम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes