Shloka 9
शुकस्य मिथिलागमनम् (Śukasya Mithilāgamanam) — Śuka’s Journey to Mithilā and the Courtly Test
Devanagari script
तमप्रमेयो&तिबलं ज्वलमानं विभावसुम् | ऊष्माणं सर्वभूतानां सप्तार्चिषमथाञज्जसा
Transliteration
tam aprameyo ’tibalaṁ jvalamānaṁ vibhāvasum | ūṣmāṇaṁ sarvabhūtānāṁ saptārciṣam athāñjasā ||
Translation
ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਉਹ ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ, ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਅਗਨੀ— ਵਿਭਾਵਸੁ— ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਸ਼ਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਜਿਹਵਾਂ-ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਵਾਯੂ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ— ਸਭ ਪਾਸੀਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अप्रमेयम्immeasurable
अप्रमेयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्रमेय
FormMasculine, Accusative, Singular
अतिबलम्exceedingly strong
अतिबलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअतिबल
FormMasculine, Accusative, Singular
ज्वलमानम्blazing
ज्वलमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootज्वल्
FormMasculine, Accusative, Singular
विभावसुम्Vibhāvasu (Agni, Fire)
विभावसुम्:
Karma
TypeNoun
Rootविभावसु
FormMasculine, Accusative, Singular
ऊष्माणम्heat
ऊष्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊष्माण
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
सप्तार्चिषम्seven-flamed
सप्तार्चिषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसप्तार्चिस्
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen/and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अञ्जसाstraightway, directly
अञ्जसा:
TypeIndeclinable
Rootअञ्जसा
Speaker
याज़्वल्क्य उवाच
Characters & Entities
य
याज्ञवल्क्य (Yājñavalkya)व
विभावसु / अग्नि (Vibhāvasu/Agni)व
वायु (Vāyu, implied by the prose continuation)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes