Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
अविद्यामाहुरव्यक्तं सर्गप्रलयधर्मि वै । सर्गप्रलयनिर्मुक्तां विद्यां वै पडचविंशक:,मुनियोंने सृष्टि और प्रलयरूप धर्मवाले कार्यसहित अव्यक्तको ही अविद्या कहा है तथा चौबीस तत्त्वोंसे परे जो पचीसवाँ तत्त्व परम पुरुष परमात्मा है, जो सृष्टि और प्रलयसे रहित है, उसीको विद्या कहते हैं
Vasiṣṭha uvāca: avidyām āhur avyaktam sarga-pralaya-dharmi vai | sarga-pralaya-nirmuktāṁ vidyāṁ vai pañcaviṁśakam ||
ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਅਵ੍ਯਕਤ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ) ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ‘ਅਵਿਦਿਆ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਪ੍ਰਲਯ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚੌਵੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੱਚੀਵਾਂ ਤੱਤ—ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪਰਮਾਤਮਾ—ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ‘ਵਿਦਿਆ’ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
वसिष्ठ उवाच