Shloka 48
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
पश्येरन्नैकमतयो न सम्यक् तेषु दर्शनम् । ते व्यक्त प्रतिपद्यन्ते पुनः: पुनररिंदम
paśyerann eka-matayo na samyak teṣu darśanam | te vyaktaṃ pratipadyante punaḥ punaḥ, arindama, śatrudamana nareśa ||
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ ਰਾਜਨ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਇਕਾਗ੍ਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਨਾਤਾ ਹੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮ੍ਯਗ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਵਾਰੰਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
A scattered intellect that clings to many conflicting viewpoints fails to attain samyak-darśana (right, clear insight). Without such clarity, one remains bound to saṃsāra and repeatedly takes birth.
Vasiṣṭha is instructing a king (addressed with honorific epithets like arindama and śatrudamana), warning that intellectual multiplicity without inner integration prevents true realization and leads to continued rebirth.