Shloka 38
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
Devanagari script
भोक्तव्यानि मयैतानि देवलोकगतेन वै | इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम्
Transliteration
bhoaktavyāni mayaitāni devalokagatena vai | ihaiva cainaṁ bhokṣyāmi śubhāśubhaphalodayam ||
Translation
‘ਦੇਵਲੋਕ ਜਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਉਦਿਤ ਫਲ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗਾਂਗਾ’—ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਜੀਵ ਐਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦ੍ਵੰਦ੍ਵ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਆਤਮਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ—‘ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।’ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵਰਗ ਜਾ ਕੇ ਕਰਮਫਲ ਭੋਗੇਗਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗੇਗਾ।
Word by Word
भोक्तव्यानिto be enjoyed/experienced
भोक्तव्यानि:
Karma
TypeVerb
Rootभुज्
Formतव्यत् (gerundive), Neuter, Nominative, Plural
मयाby me
मया:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
एतानिthese
एतानि:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
देवलोकगतेनby (me) gone to the world of the gods
देवलोकगतेन:
Karta
TypeAdjective
Rootदेवलोकगत
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Instrumental, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एनम्this (result/fruit)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
भोक्ष्यामिI shall enjoy/experience
भोक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootभुज्
FormSimple Future (लृट्), 1st, Singular, Parasmaipada
शुभाशुभफलोदयम्the arising of the fruit of good and bad (deeds)
शुभाशुभफलोदयम्:
Karma
TypeNoun
Rootशुभाशुभफलोदय
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Characters & Entities
व
वसिष्ठ (Vasiṣṭha)द
देवलोक (Devaloka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes