Shloka 32
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
मूर्ख मनुष्य केवल अपनी प्रशंसा करनेसे ही जगत्में ख्याति नहीं पा सकता। विद्वान् पुरुष गुफामें छिपा रहे तो भी उसकी सर्वत्र प्रसिद्धि हो जाती है ।।
nārada uvāca | mūrkho manuṣyaḥ kevalaṁ svapraśaṁsā-mātreṇa jagati khyātiṁ na prāpnoti | vidvān puruṣo guhāyāṁ channaḥ san api sarvatra prasiddhiṁ gacchati || asad uccair api proktaḥ śabdaḥ samupaśāmyati | dīpyate tv eva lokeṣu śanair api subhāṣitam ||
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਖਿਆਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਖ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਰਹੇ ਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦੀ ਗੱਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੀ; ਪਰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੌਲੀ ਕਹੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਮਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਦਾ ਹੈ।
नारद उवाच
Educational Q&A
True reputation arises from genuine learning and virtue, not from self-advertisement. Harmful or foolish talk, even if loudly proclaimed, quickly loses force; good and well-spoken counsel, even if offered quietly, spreads and gains honor over time.
In Śānti Parva’s instruction on conduct, Nārada delivers a moral observation about public esteem: the wise become known by their qualities even without display, while empty self-praise and loud bad speech fail to earn lasting respect.