Shloka 25
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
आत्मोत्कर्ष न मार्गेत परेषां परिनिन्दया । स्वगुणैरेव मार्गेत विप्रकर्ष पृथग्जनात्
ātmotkarṣaṁ na mārgeta pareṣāṁ parinindayā | svaguṇair eva mārgeta viprakarṣaṁ pṛthagjanāt ||
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ—ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਦੰਭ ਅਤੇ ਦੋਸ਼-ਖੋਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਗੁਣਹੀਨ ਲੋਕ ਹੀ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੀ ਘਾਟ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲੱਭ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਖੇਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
नारद उवाच
Educational Q&A
True excellence should be shown through one’s own virtues and conduct; seeking status by criticizing others is unethical and typically reflects inner lack of merit.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Nārada delivers a moral counsel about how to establish one’s worth: by cultivating and displaying genuine qualities rather than by attacking others.