Shloka 93
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
जरायुजाण्डजाश्वैव सहसा स्वेदजोद्धिजै: । ये तथा और भी बहुत-से चतुर्विध प्राणिसमुदाय जरायुज, अण्डज, स्वेदज और उद्भिज्ज वहाँ उपस्थित हुए थे
jarāyujāṇḍajāś caiva sahasā svedajodbhijaiḥ | ye tathā cāpare bahavaś caturvidha-prāṇi-samudāyā jarāyujā aṇḍajāḥ svedajā ud्भिजjāś ca tatra samupasthitā āsan ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉੱਥੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ—ਜਰਾਯੁਜ, ਅੰਡਜ, ਸਵੇਦਜ ਅਤੇ ਉਦਭਿਜ—ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਸਮੂਹ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਗਏ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the comprehensive scope of dharmic cosmology: all beings, regardless of how they are born, belong to a single ordered universe. This supports an ethical outlook of inclusivity and reverence toward life in all its forms.
Vaiśampāyana describes an assembly where the four traditional categories of living beings—womb-born, egg-born, moisture-born, and sprout-born—are present together, emphasizing the vastness and completeness of the gathering.