Shloka 37
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
तेन शब्देन महता त्रस्तास्तत्र दिवौकस:,उस महाभयंकर कोलाहलसे उस यज्ञमें पधारे हुए समस्त देवता व्याकुल हो उठे। पर्वत टूक-टूक होकर बिखर गये। धरती डोलने लगी, आँधी चलने लगी और समुद्रमें तूफान आ गया
tena śabdena mahatā trastās tatra divaukasaḥ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਕੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਕੋਲਾਹਲ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਕੇ ਖਿੱਲਰ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ, ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
दक्ष उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a single overwhelming disturbance can unsettle even divine beings, implying an ethical warning: actions that disrupt sacred order (such as a yajña) can produce far-reaching, destabilizing consequences.
Dakṣa describes a sudden, immense sound at the sacrificial gathering that terrifies the assembled gods; the accompanying narrative imagery portrays nature itself reacting—mountains breaking, the earth shaking, fierce winds blowing, and the ocean storming.